5/5. The Black Dog - Radio Scarecrow (Soma/NEWS)

Friday 25 April, 2008

Ken Downie, voorman van het Engelse techno trio The Black Dog, heeft altijd een gezonde dosis argwaan tegenover 'het gezag' gehad. Zou het daarom toeval zijn dat de alom bejubelde techno act - die verantwoordelijk is voor enkele van de beste tracks die het genre de afgelopen twintig jaar heeft voortgebracht - na een schrale periode uitgerekend tijdens de puinhopen van Bush' avontuur in Irak is begonnen aan een creatieve wederopstanding? Donkere tijden, donkere muziek. En daarvan is The Black Dog de onbetwiste kampioen.

Maar dan wel donkere muziek van een onwaarschijnlijke transparantie en een onaardse schoonheid. Radio Scarecrow walmt paranoia en vertwijfeling uit, maar weet van die donkere emoties iets opbeurends te brouwen. Goud moet je ten slotte hakken uit onvermurwbaar steen, diep in de aarde, dicht bij de hel.

Zwarte magie
In de Dust Brothers (Martin en Richard) heeft Downie twee nieuwe kompanen gevonden, nadat Andy Turner en Ed Handley - te samen ook bekend als Plaid - midden jaren negentig besloten de samenwerking te verbreken. Ze ontmoetten elkaar toen de gebroeders Dust aan de soundtrack voor een computerspel werkten en daarvoor een Black Dog track wilden gebruiken. Martin Dust en Downie deelden hun belangstelling voor Aleister Crowley en zwarte magie, en vervolgens besloten ze ook elkaars studio te delen. "Binnen de huidige bezetting is er volstrekte eerlijkheid en dat heb ik nog niet eerder meegemaakt", aldus Downie.

Tegenwoordig werkt hij vanuit een vissersdorpje in het graafschap Devon, aan de Engelse zuidkust en dat maakt de muziek van The Black Dog niet lichter, wel ruimtelijker. "Hier kun je de sterren zien, in Londen niet." Was het 'comeback album' Silenced (uit 2005) al een prettige opsteker, Radio Scarecrow overtreft het makkelijk en behoort tot het beste wat Downie en The Black Dog hebben gemaakt. Wellicht is de digitale apparatuur daar mede debet aan, want de vroege Black Dog tracks - de graal voor veel techno liefhebbers - zijn tot stand gekomen op gebrekkige spullen, verzekert Downie. Die oude bakken gebruikt hij om nieuwe tracks op te beginnen, die hij vervolgens in de laptop laadt en voltooid. "Dat is veel makkelijker mixen."

Sprookjestechno
Het verborgen thema van Radio Scarecrow zijn clandestiene radioboodschappen, waarmee spionnen, veiligheidsdiensten en andere gluiperikken met elkaar communiceren. Downie is anarchist sinds 1977 (het punkjaar) en zijn argwaan jegens autoriteiten is sinds '11 september' alleen maar bevestigd. En zo is Radio Scarecrow een poëtische reactie op de toegenomen bemoeizucht van de overheid, die burgerlijke vrijheden sluipenderwijs inperkt. Het is niet iedereen gegeven om zijn woede en onmin op een dergelijk verfijnde manier tot uiting te brengen.

Neem het in twee delen uiteenvallende Train By The Autobahn, de eerste echte track na het intro Transmission Start: het is een wondertje van sprookjestechno, dat als een bedwelmend parfum langzaam uit de beats en de ijle strings omhoog kringelt en zich verdicht tot een thema waar Kraftwerk trots op zou zijn. Dansvloermuziek is het zeker niet, eerder filmmuziek bij een tegendraadse thriller met een open einde. Ook Siiiipher (een 'cipher' is de sleutel om een code te kraken) en het erin overlopende Digital Poacher ('digitale stroper') hebben iets Kraftwerkiaans, zeker de melodie die de track helemaal opengooit. Je kunt er graniet mee laten janken.

Watersnood
Niet alleen het langzaam verkillende culturele klimaat klinkt door op Radio Scarecrow, ook het broeikaseffect heeft - onbedoeld - het album beïnvloed. Afgelopen zomer werd midden-Engeland geplaagd door overstromingen en ook de studio van de Dust Brothers in Sheffield - Downie pendelt regelmatig met de trein op en neer -  liep onder. Martin Dust was net met een nieuw nummer bezig toen het water kwam opzetten. Het resultaat heet Floods v3.9 en het is track 12 van het album.

Wie in een paar tellen dit album wil checken, luistert direct naar track 14, het bezonken Witches Ov, een instant ambient classic. En ook de piano (!) van Ghost Vexations verwijst naar Eric Satie, de eigenzinnige Franse componist die met zijn 'meubelmuziek' te boek staat als de peetvader van ambient.

Meetlat
Radio Scarecrow is een bewonderenswaardig vervolg op de mythische tracks waarmee The Black Dog alweer anderhalf decennium terug zijn naam vestigde. Nu had de groep het zich niet makkelijk gemaakt door toestemming te geven om hun klassieke werk opnieuw uit te brengen (de 12 inches op de dubbelaar Book Of Dogma; en ook het Temple Of Transparent Balls uit 1993 is opnieuw beschikbaar), want elke nieuwe release zou langs die meetlat worden gelegd.

En het gebeurt ook niet iedere dag dat een top act na een serieuze inzinking zijn vroegere niveau weet terug te vinden. Dat maakt Radio Scarecrow extra bijzonder. Het is typerend voor Downie's eigenzinnigheid dat de verkilling die na '11 september' is ingezet, hem heeft geïnspireerd tot wat tot zijn beste werk moet worden gerekend. Op een vuilnisbelt die ene roos vinden -  het kenmerkt de ware kunstenaar.

The Black Dog - Siiiipher