Pitto ontspoort The General

Friday 11 November, 2011

Tom van Haaren

Redacteur

Text: Tom van Haaren

De Utrechtse producers Pitto en Mike Mago voeren morgen een alternatieve soundtrack uit bij de film The General (1926). De voorstelling maakt deel uit van Rocket Cinema Ontspoort, een speciaal programma van Rocket Cinema in samenwerking met de Nationale Spoorwegen. Die combinatie levert festivallocaties op als het Centraal Station van Amsterdam en het Spoorwegmuseum in Utrecht. Filmklassiekers waarin treinen figureren spelen een prominente rol tijdens Rocket Cinema Ontspoort. Pitto: 'Mijn doel was om de film van slapstick in een spannende thriller te veranderen.'

Tot 26 november reist Rocket Cinema door het land. Het idee van het festival is dat artiesten een alternatieve soundtrack creëren bij klassieke films. The General is een stomme film uit 1926 met Buster Keaton in de hoofdrol, en één van de spectaculairste films uit die periode, vol achtervolgingen in en op rijdende treinen. De film is onderdeel van een programma waarin ook films als Robbery en Brief Encounter zijn opgenomen. Wie er zaterdag 12 november niet bij kan zijn krijgt twee herkansingen. Op zaterdag 19 november is de film te zien als voorprogramma in de stationshal van Amsterdam CS. Hier zal de film op verschillende schermen te zien zijn en kan je op een koptelefoon meeluisteren. De zaterdag erop is de film te zien op Groningen CS en tijdens het voorprogramma van het eindfeest.

DJB: Is dit je eerste soundtrack?

Pitto: ‘Nee. Via de Grote Prijs (die hij in 2009 won) ben ik eerder bij een soundtrackproject betrokken geweest. Dat was geen project dat is uitgebracht, maar een initiatief dat er op gericht was om jonge filmmakers kennis te laten nemen met de samenwerking met muzikanten. Dat was dus minder omvangrijk en bestond uit ongeveer twee dagen in de studio.’

DJB: Hoe is het project rond The General tot stand gekomen?

‘Rocket Cinema heeft de film aangedragen. De film is een slapsticksatire die zich afspeelt tijdens een achtervolging op het spoor. Ik kende de film voor het project nog niet. Ik ben niet zo heel erg thuis in het spectrum van de stomme film. Natuurlijk ken ik de Dikke en de Dunne, maar verder ben ik er nooit echt mee in aanraking gekomen. In het begin dacht ik wel even: wat moet ik hier nou weer mee? Dat het een stomme film is en geen ‘normale’ maakt het project een stuk interessanter. Ik heb nu helemaal de vrije hand, het is niet zo dat ik de muziek moet laten wegebben omdat er stemmen in voorkomen.’

DJB: Hoe wilde je de soundtrack vormgeven?

‘In de film zitten heel veel achtervolgingen waar ik een grote spanningsboog voor wilde creëren. De film bevat veel slapstickmomenten met normaliter zo’n kenmerkend pianootje eronder, wat een clowneske ondertoon aan het geheel geeft. Er ontstaat een heel creepy sfeer als ik er juist dreigende tonen en geluidseffecten onder plaats, wat ik heel grappig vond. Mijn doel was om de film van slapstick in een spannende thriller te veranderen. Als de hoofdpersoon een schrikreactie heeft in het origineel, doet dat humoristisch aan. Maar als je er een meer donkere toon onder legt, wordt het fragment daadwerkelijk spannend. Door de nieuwe muziek wordt de belevenis van de film echt heel anders. Ik heb er bewust voor gekozen om het niet exact te sequencen, dat wil zeggen dat niet alle stukjes precies op de maat van het beeld liggen maar dat het meer draait om een groter geheel. Hierdoor wordt het veel organischer en ontstaat er een soort trip-ervaring. Je merkt echt dat het beeld de muziek versterkt en vice versa, waardoor de impact stukken groter is dan wanneer je droog naar de muziek luistert.’

DJB: Heb je een soundtrack voor de volledige film gemaakt?

‘Nee, er is een stuk van ongeveer 25 minuten uitgeknipt. Toen ik met het project startte, heb ik kritisch gekeken naar de spanningsopbouw van de film. Het verhaal is gesitueerd rond een trein, het idee was dus om iets te creëren dat langzaam op stoom komt. Momenteel ben ik nog een beetje aan het schaven aan het concept, zo ben ik er nog niet helemaal over uit of de soundtrack is opgebouwd rond een bepaald muzikaal thema, of dat het meer focust op geluidseffecten die langzaam naar een climax toewerken. Het primaire doel is natuurlijk de spanning, en daar zijn die effecten heel goed voor. Halverwege wordt de film echter wel heel kolderiek, waardoor ik besloten heb om hier een jolig, jazzy deuntje voor te gebruiken waardoor alles even uit proportie wordt getrokken.’

DJB: Hoe heb je de soundtrack geproduceerd?

‘Het project is een samenwerking met Mike Mago, die ook een studio heeft op Kytopia (het muzikale broeinest van Kyteman op de Utrechtse Zeedijk). Ik heb hem gevraagd om mee te denken over dit project, waarna we samen een concept hebben bedacht. Ik heb de eerste rauwe opzet gemaakt op basis van het concept dat we hadden. Dat was een kwestie van de film een aantal keer opzetten en er gelijktijdig muziek bij bedenken. Ik heb er dus bewust niet voor gekozen om voor ieder frame muziek te componeren. Achteraf heb ik verschillende effecten gecreëerd die ik in verschillende specifieke scenes heb geplaatst. De productie was een redelijk tijdrovend proces, ik heb er wel een paar dagen aan gewerkt. Gelukkig was het een stomme film waardoor je niet op de seconde nauwkeurig hoeft te werken. Er zit een bepaalde flow in de film en dingen komen altijd weer bij elkaar, ondanks dat alles at random ontstaan is.’

Rocket Cinema Festival, zaterdag 12 november in het Spoorwegmuseum te Utrecht. Hoofdfilm: Robbery (VS, 1967, Peter Yates) met muziek van Buchner & d’Arles. Voorprogramma: The General (VS, 1926, Clyde Bruckman) met muziek van Pitto & Mike Mago. Randprogramma’s, performances en videoinstallaties van het Rosa Ensemble, DVJ Luxxx, Loop the Balloon, Front404, Grumpy Old Men en The Scopi-Tonics. Aanvang 20.30 uur, entree € 15 (CJP/studenten/NS Personeelspashouders: € 12,50).