1Kreidler brengt GEMA in verlegenheid

Friday 28 November, 2008

Kreidler tijdens zijn 'muziektheater' (Foto: Julia Seeliger/Flickr)

In de week dat Brein - Stichting Bescherming Rechten Entertainment Industrie Nederland, de anti-piraterij waakhond waarbij ondermeer Buma/Stemra en SENA zijn aangesloten - bekend maakt de grootste p2p site voor uitwisseling van databestanden uit de lucht te hebben gehaald, is het goed om te wijzen op de eenmansactie van de Duitse componist Johannes Kreidler. Afgelopen september haalde hij het Duitse journaal door bij GEMA (de Duitse tegenhanger van auteursrechtenorganisatie Buma/Stemra) 70.200 formulieren af te geven.

Dik zeventigduizend formulieren, waarvoor is dat nodig? Elke gebruikte sample moet volgens de Duitse auteurswet worden gemeld, een formulier voor elke sample, en Kreidler heeft in zijn 33 seconden durende compositie Product Placements 70.200 samples gebruikt. Online aanmelden kan niet, dus besloot hij een vrachtwagen te huren en het pak papier persoonlijk af te leveren - na de pers te hebben gebeld. Zijn actie noemt hij muziektheater.

Een ludieke, intelligente en creatieve protestactie derhalve. Kreidlers stelling: in het digitale tijdperk van sampling, compressing, en processing - en dat alles met een simpele muisklik - is de 19de eeuwse auteurswet volkomen achterhaald.

Mediainstallatie
Kreidler heeft niets tegen GEMA; hij is zelf lid. Hij wil alleen niet dat zijn creatieve vrijheid als kunstenaar wordt ingeperkt door burocratie van het surrealistische soort. Zit er auteursrecht op een 'waveform'? Wanneer een creatief probleem identiek is aan een juridisch probleem, haakt Kreidler af. Met zijn actie wilde hij een discussie entameren; door de formulieren fyriek aan te bieden had hij het probleem - letterlijk - gematerialiseerd.

En zijn actie is gelukt, qua publicteit dan. Zijn YouTube filmpje is tienduizenden malen bekeken; ook buiten Europa kreeg zijn actie aandacht; en GEMA heeft in een reactie de scherpste kantjes van hun regels inzake het aanmelden van samples versoepeld. Kreidlers papierpak leeft inmiddels voort als kunstwerk, zelfs als mediainstallatie: op de bundel formulieren staat een tv waarop een video van zijn actie wordt vertoond.

Blijft de vraag: wat is de exacte grens tussen een sample, een bewerkte sample en een eigen creatie? Tussen iets intikken op een toetsenbord en Knippen & Plakken? Tussen het activeren van software en scheppen? Wie en wat is werkelijk origineel? En kunnen juristen bepalen wat nep dan wel 'eigen schepping' is? Die vraag is te belangrijk om aan juristen over te laten. Wat DJBroadcast betreft roept Time Magazine Johannes Kreidler over enkele weken uit tot Man of the Year.

Johannes Kreidler - Product Placements (muziek)