Share on Facebook Share on Twitter Share on Pinterest
Waar zijn de gays gebleven?

“If you like it, share it”

Waar zijn de gays gebleven?

Waar christenen kerken stichten en moslims moskeeën metselen, daar was de club vanaf de jaren zeventig het heilige domein van gayscene. Toen het artikel ‘Verban de smartphone van de dansvloer’ hier op DJB verscheen, ontstond er veel discussie. DJ Benny Rodrigues, schreef op zijn Facebook-pagina: ‘Our club-culture is changing more & more, for better or for worse? Kill the smokin-ban & smartphones & bring back the gays!’.

Door Tom van Haaren

Klopt het beeld van de Rotterdamse dj dat de gayscene minder dominant aan het worden is in de dancewereld? Om antwoord te krijgen op deze vraag sprak ik met enkele prominenten uit de hoofdstedelijke uitgaanscene. De focus ligt op Amsterdam omdat deze stad in de jaren tachtig en negentig gold als Gay Capital of Europe. Een rol die ze volgens velen al lang en breed heeft verloren aan Barcelona, Tel Aviv, Londen of Berlijn.

De gayscene is flink versplinterd in het nachtleven. Hij is op te delen in verschillende groepen die allemaal niettemin ook in elkaar overlopen, vertelt Peter van Vught van Paradiso en N8raad. ‘Grofweg gezegd heb je de fashionista’s, de hipsters, de beren, de muscle-mary’s, de fetisjisten, het Hollandse levenslied aan de Amstel en de undergroundscene die vaak weer overloopt in de queer-scene. Onder de vrouwen heb je de lipsticklesbo’s die zich helemaal optutten, zijn de Saarein2 en Vivelavie de twee bekendste lesbocafé’s, en is er Flirtation dat alleen voor vrouwen is en waar ook veel heterovrouwen op afkomen.’


Omgekeerde Wereld
‘Volgens mij bestaat hier niet zoiets als een gayscene’, zegt Martin C. de Waal, die als dj, promotor (Italo Elite, Disco Total), fotograaf en kunstenaar al geruime tijd in het nachtleven vertoeft. ‘En die heeft in mijn optiek ook nooit bestaan. Vergeet niet dat er in de hoogtijdagen van de iT slechts één gay-avond per week was. En het gevoel van verbroedering in de RoXY kwam misschien ook wel voor een groot deel door de geweldige kwaliteit van de pillen. Dat bijzondere gevoel van verbroedering met die grote verscheidenheid aan mensen was daar eigenlijk alleen in de begindagen. Toen de RoXY in 1991 zijn avonden meer ging differentiëren en iedere woensdag de gay-avond Hard kwam, ging iedereen weer in zijn eigen kader zitten waardoor de diversiteit verdween. Joost van Bellen zal wel niet blij zijn dat ik het zeg, maar zo lieten de uitsmijters na een tijdje zelfs geen vrouwen meer binnen, lesbo’s dus ook niet. Dat had trouwens niet met de gewenste samenstelling van het publiek te maken, maar de portiers vonden dat vrouwen minder fooien gaven dan mannen.’


Met Disco Total en Italo Elite (met Lupe, San Proper en Tom Trago) richt De Waal zich meer op het individu, iets wat in een kleine locatie als de Club Up nog kan. ‘Op deze manier kan ik een plaats aanbieden waar bezoekers die anders dan doorsnee zijn zich thuis voelen.

lupe.jpgLupe

Lupe (Unlimiter, Italo Elite) creëert sinds 2004 met zijn UNK-feesten in Club 8 een ‘omgekeerde wereld’. ‘Als je er van uitgaat dat één op tien mensen waar ook ter wereld homoseksueel is, dan is het binnen UNK andersom’, vertelt hij. ‘Ik hou er niet van als een bevolkingsgroep zich helemaal afsluit. Dat geldt ook voor leeftijdsgroepen, jong en oud, het moet door elkaar. Er wordt niet fanatiek gecontroleerd op seksuele voorkeur, wat bij een tent als de Trut wel het geval is. We zijn natuurlijk op muziek georiënteerd en niet op seks. Ik ben met UNK begonnen omdat er niets met electroclash gebeurde, er was haast niets te doen voor mannen die niet de hele dag in de sportschool zitten. UNK richt zich op mensen met een creatieve inslag en/of die opzoek zijn naar nieuwe muziek. We hebben altijd heel breed geprogrammeerd en nooit geconformeerd aan één stijl, het gaat van italo, baile funk tot techno. Een groot verschil tussen gay- en heterofeesten is dat de programmering bij de eerste één en al hysterisch is, terwijl het bij veel heterofeesten eindeloos bouwen en het vaak saai wordt.’

Momenteel is Lupe samen met Carlos Valdes bezig met het concept Get On Down waarin beide stijlkenmerken met elkaar gemixt moeten worden. ’ 


Mixen

Ook in de lesbo-scene zullen gemengde gay-feesten steeds breder worden, voorspelt Bianca Moerel, promotor van de populaire Girlesque-feesten. Op 9 maart wordt het vijfjarig bestaan gevierd in de Sugar Factory. Volgens Moerel willen mensen niet meer in een hokje geplaatst worden. ‘Met Girlesque wil ik verschillende mensen met elkaar verbinden in een veilige omgeving, daarom zijn mannen ook welkom. Zo onderscheidt het concept zich van veel andere lesbofeesten, die exclusiever van aard zijn. Homo’s op een lesbofeest hebben een meerwaarde voor de vibe. Vrouwen zijn toch meer van het de kat uit de boom kijken. We houden hier al rekening mee in de programmering, zo beginnen we de avond meestal met wat meer populaire disco voordat de sound harder wordt en richting techno gaat. Ook op het juiste moment een burlesque, of andere sexy act programmeren doet wonderen, een knappe naakte vrouw op het podium maakt iedereen opgewonden. Maar mannelijke homo’s zijn vaak net wat hysterischer, en hoewel ze in de minderheid zijn, weten ze de vrouwen de dansvloer op te trekken.’

Het gay-uitgaan fluctueert enorm, vindt Lupe. Zo was het een trend om er geen woorden aan vuil te maken. ‘Het inmiddels gestopte feest BAF in Trouw was daar een goed voorbeeld van. Er werd niet gecommuniceerd dat het een gayfeest betrof, waardoor er zowel hetero’s als homo’s op af kwamen. Dat leverde een hele inspirerende sfeer op. De wens om te mixen kun je wel een trend noemen. Natuurlijk wil de grote massa nog steeds herkenbaarheid, met een groot logo, hi-tech design of juist sleazy kinky. Maar er is een markt om te mixen met muziek en kunst waardoor er iets nieuws ontstaat. Het draait trouwens niet alleen om gays, maar om mensen die iets anders willen als de hetero-normatieve – vreselijk woord – manier van stappen. Er zijn veel meer verschillende dingen te doen dan in 2004. Deze meer progressieve feesten blijven een niche, maar ik zie het wel als een overwinning.’

Daniel.jpgDaniel Liddiard (DarkRaum)

Typecasting
Recent kwam er een persbericht binnen van de avond FAKKIT, een initiatief in Studio 80 van Daniel Liddiard. Hij is bekend als de kunstenaar DarkRaum, zat achter BAF, is art director bij de Supperclub en velen zullen hem herkennen als de vriendelijke gastheer van 11 en later Studio 80. ‘FAKKIT is ontstaan om het ingedutte underground gay en straight nachtleven een nieuwe impuls te geven,’ meldt het persbericht. Wat mist Liddiard in het nachtleven? ‘In het algemeen: seks, spektakel, lef, onderscheidend vermogen en innovatie. In het gay nachtleven mis ik samensmelting en zelfgecultiveerde smaak. Samensmelting omdat velen onterecht op hun eigen eilandje blijven. Leer, drag, underground, commercieel, fetish, twink, elke subcultuur heeft haar eigen feest, codes en hangplekken. Misschien is het zelfgekozen segregatie, maar Ik vind het redelijk vermoeiend. Een mix van alles vind ik veel interessanter en ook the way to go voor de toekomst.'
Hij trekt zijn ongenoegen door naar een grotere groep waar hij teveel eigengereide typecasting ziet en te weinig eigen gecultiveerde cultuur in de breedste zin van het woord. ‘Ik mis mensen die los van mediabombardementen hun identiteit en uiterlijk ontlenen aan wat ze doen, zelf willen en bedacht hebben, en niet aan hoe ze gezien willen worden. Ik constateer een overduidelijk gebrek aan originals.’


Extravagantie
Wanneer je bladert door boeken of filmpjes bekijkt uit de roemruchte tijden van de RoXY en de iT, vallen direct de beeltenissen op van in knijpend leer gehulde lichaamsdelen van extravagante travo’s. Zulke extravagant uitgedoste personen zie je nog maar zelden. Volgens Lupe wordt er nog weleens flink uitgedost, maar zijn de initiatieven waar performances worden gegeven meer de privésfeer ingegaan. Daar komt bij dat de huidige gay-look veel meer geënt is op de hipster met vaak wat duisterder kleding. ‘De clubcultuur van de jaren negentig heeft de beeldtaal geschapen van de boten van de gay parade. Zeg maar de bodybuilders met laarzen en cowboyhoeden, het imago waar Mysteryland zo graag van af wil.’


Ook moeten we volgens hem niet vergeten dat veel beelden van vroeger ook  maar momentopnames waren. Iedere fotograaf is op zoek naar de meest extreme beeltenis, niet iedereen liep er in de iT zo bij.’

‘Waar ik me al een tijd kapot aan erger is dat de waardering lijkt te dalen voor creativiteit in het uitgaansleven in het algemeen, zegt Daniel Liddiard. ‘Veel party-peeps schijnen geen flauw benul te hebben van de moeite die mensen ergens in stoppen. Niet zozeer omdat ze het stom, lelijk of amateuristisch vinden, maar meer omdat een mentaliteit van ‘de wereld draait om mij’ overheerst. Een onterecht en onbewust gevormd gedragspatroon waarbij instant gratification, je eigen mening en je ‘likes’ direct reflecteren op je persoonlijkheid. Ook lijkt het registreren en digitaal delen van een gebeurtenis belangrijker dan het moment zelf te beleven. Mensen staan steeds verder van zichzelf en zijn kritischer en veeleisender dan ooit.’


Het zijn allemaal trends waar hij zich totaal niet in kan vinden en die volgens hem leiden tot onthechting, eenzaamheid en ongeluk: ‘If you can’t do it better, shut up. If you never create, prepare to be unhappy. If you can’t enjoy a moment, prepare to be unhappy. If your self-worth relies on others, prepare to be unhappy.’

Een pure schijnvertoning
Martin C. de Waal vindt dat extravagante travestieten een commercieel ding zijn geworden, waar ze vroeger tegencultuur waren. Vrijwel alle travestieten in de stad doen het puur om de aandacht, de enige die zich inzet voor de bewustwording van homorechten is Jennifer Hopeless, de uitbater van de kinky Kerstraat-club Church.

Homo’s hebben in het nachtleven en in de entertainmentindustrie vaak een prominente rol gespeeld, waardoor je zou kunnen aannemen dat homoseksualiteit nu meer geaccepteerd is. Dat is volgens De Waal absoluut niet het geval. ‘Homo’s mogen, zolang ze maar geen seksuele wezens zijn. Je ziet het op tv, waar alle bekende homo’s troetelberen, hysterisch of plat zijn. Denk aan een Albert Mol vroeger en nu aan Paul, Carlo, Geer en Goor. Neem Gordon, dat is ook maar een show die hij uitvoert omdat hij weet dat hij er grof geld mee kan verdienen. Ik ben geregeld met hem op stap geweest en privé is hij absoluut niet zo. Homoseksueel gedrag wordt alleen geaccepteerd als het zo over de top is dat het afleidt van de seksualiteit. Serieuze homoseksuele artiesten die openlijk hun seksualiteit uitstralen breken vrijwel nooit door. Het zijn hetero’s die flirten met homoseksualiteit die succes hebben. Neem films waarbij heteroacteurs homo’s spelen, dan is het ineens cultureel geëngageerd . Of in de muziek  bij iemand als Lady Gaga die constant toespelingen maakt. Wat Lady Gaga doet is puur een commercieel trucje en heeft niets te maken met het feit dat ze de gayscene steunt. Het beeld van een extravagant geklede vrouw met een groep hysterisch gillende homo’s eromheen spreekt gewoon tot de verbeelding.’

Peter.jpgPeter van Vught

Amsterdam gay-capital af
Peter van Vught vindt Amsterdam nog steeds heel vooruitstrevend op het gebied van homoseksuelen is, maar is van mening dat je niet altijd aan kop kunt staan. ‘In de jaren tachtig en negentig  hadden wij dat extravagante met de iT en RoXY, en nu hebben andere steden die naam. Ik denk wel dat de devaluatie van de status voor een deel valt te verklaren door het vele homogeweld dat in de media verscheen. Dan werd er weer iemand bij de Trut in elkaar geslagen, dan weer bij het homomonument, en niet te vergeten Erwin Olaf die zijn beklag deed in Zomergasten. Dat alles gebeurde ook nog eens in de tijd dat de Reguliersdwarsstraat bijna volledig was gesloten door het faillissement van Sjoerd Kooistra. Onruststokers durfden het nu wel om homo’s te treiteren waar een volle straat toch wat intimiderender was. Het leek wel of het elke week raak was, en het ding met media is dat het dan meteen zo breed wordt uitgemeten. De hele homo-emancipatie werd in een slachtofferrol gezet. Het leek alsof heel Amsterdam homo-onvriendelijk was en dat heeft afbreuk gedaan aan het imago van de stad.’

De problemen met het faillissement van Kooistra had een enorme impact op het aanbod, maar de Reguliersdwars – in de volksmond ook wel Rue de Vaseline genaamd – heeft er volgens Van Vught uiteindelijk wel een impuls van gekregen.
‘

Een aantal jaar geleden was het altijd druk in de Regulierdwarsstraat, maar toen Sjoerd Kooistra de straat vrijwel volledig in handen kreeg, zette het verval in. De persoonlijke touch was er ook wel een beetje van af. Neem de Arc, die werd gerund door Angelique en Rob. Die tent liep heel goed omdat het aanvoelde als een familie met betrokken personeel. Ze onderscheidden zich omdat de zaak karakter had, terwijl je de locaties van Kooistra over één kam kon scheren. Maar ook de Arc werd overgenomen, waarna de hele straat ongezellig werd. Er kwamen minder mensen en het personeel werd slechter. Na de dood van Kooistra werd het een soort spookstraat waar niets meer open was. Het afgelopen jaar zijn langzaam maar zeker weer locaties opengegaan, het is leuker geworden omdat niet alles meer van dezelfde eigenaar is. Het is meer gedifferentieerd.’

Ook in de lesbo-scene is volgens Bianca Moerel meer activiteit dan een aantal jaar geleden. Helaas is het wel zo dat veel initiatieven na twee edities weer geruisloos verdwijnen. Tot de populaire lesbo-concepten die momenteel in de hoofdstad te vinden zijn behoren bijvoorbeeld Girls Like Us, Yarrr en Rumour Has It. ‘Vrouwen zijn toch een wat lastiger doelgroep. Waar homomannen vaak op latere leeftijd frequent blijven stappen, worden vrouwen selectiever naarmate de leeftijd vordert. Het is geen wekelijks ritueel meer, ze pikken selectief een bijzondere avond uit. Zeker wanneer een vrouw een relatie heeft, blijft ze liever op de bank zitten.’

Geweld

Waarom zijn Berlijn en Barcelona wél ideale uitvalshoeken voor homoseksuelen? Daniel Liddiard: ‘Waar Berlijn een vuist in je reet is, daar is Amsterdam een slappe lul. Berlijn kan makkelijk teveel worden als je het toelaat, maar heeft het allemaal wel.’

De neoconservatieve politieke golf en groeiend religieus extremisme heeft er volgens hem voor gezorgd dat de homo-emancipatie in Nederland praktisch een halt is toegeroepen, al lijkt het weer wat beter te gaan. Het gebrek aan concrete meningen of maatregelen bij de lokale politiek heeft ook flink bijgedragen aan zijn mening over het ‘slappe-lulkarakter’ van Amsterdam.

Lupe merkt een groot verschil wanneer hij in Barcelona uitgaat. Er is meer openheid op straat.
‘Als homo’s in Barcelona uit een club lopen, blijven ze hetzelfde als in de club, terwijl in Amsterdam veel mensen weer incognito gaan. Ik heb zelf wat dingen meegemaakt hier die je niet ziet aankomen en vaak best gevaarlijk waren. Het is echt iets van de laatste twee jaar. Ik vind het vervelend dat ik het moet zeggen, maar bij mij betrof het altijd Marokkanen. Zo zat ik op een fiets en kwam er een scooter met twee personen voorbij. Ze geven je dan een duw en rijden keihard door. Je kan niets doen want je bent langzamer en ze dragen allemaal dezelfde Nickelson-jas met bontkraag. Zo lijken ze op elkaar, en daardoor weten ze dat ze ermee wegkomen. Dat soort dingen maak je mee, al is er natuurlijk altijd geweld op straat geweest tegen homo’s. Toch is het belangrijk om altijd aangifte te doen, zodat er bij de beleidsmakers een duidelijk beeld is van de problematiek.’

Martin.jpgMartin C. de Waal

Volgens De Waal is de sfeer ook op een breder vlak verruwd. ‘Dat komt met name door de ballencultuur. Die is mede ontstaan door de hoge huizenprijzen, waardoor Amsterdam is overgenomen door een nieuw slag mensen. De stad is daarmee verhufterd, op iedereen die anders is wordt neergekeken. Het is echt een plaag. Ik woon aan de Nieuwmarkt en daar zijn veel corpscafé’s. Ik word geregeld voor mijn eigen deur lastiggevallen door deze mensen en krijg opmerkingen over mijn uiterlijk. Dat is niet alleen op straat, ook als ze op jouw feestje komen schikken ze zich niet. Toen Krause laatst optrad, ging er zo’n bal pontificaal op een subwoofer zitten. Toen ik vroeg of hij er af wilde gaan omdat het gewoon geen gezicht is tijdens een optreden, kreeg ik meteen een grote bek dat het toch maar teringherrie was en dat hij betaald had om binnen te komen.’


Homofobie

Homoseksualiteit mag dan voor de wet geen issue meer zijn, volgens De Waal wordt er nog steeds op homo’s neergekeken, en dat ziet hij niet snel veranderen. ‘Het zijn trouwens niet alleen mannen, maar net zo goed vrouwen die intolerant zijn’, zegt hij. ‘Zij zouden moeten beseffen hoe het voelt om een tweederangsburger te zijn. Zij mochten tot een aantal jaar geleden niet eens stemmen. Ik zeg vaak tegen ze: wij zijn nu de groep die jullie toen waren. Als er ergens veel homo’s zijn, klagen vrouwen net zo hard als mannen. Er mogen gewoon een X aantal homo’s zijn die voornamelijk dienen als decor van hipheid. Maar als het percentage hoger wordt, beginnen ze te klagen dat er te veel zijn. Wat moet ik dan, aan de deur staan om te kijken hoeveel er binnen komen? Als je tegenwoordig een clubavond hebt, moet je je schikken naar de heteroverwachtingen. Toen ik een tijd terug een serie partypics op Facebook had geplaatst, kreeg ik veel commentaar dat er te veel homo’s op stonden. Ik kan er ook niets aan doen dat de meest homo’s opvallender en beter gekleed zijn. Een groep tegen de muur hangende heterojongens in spijkerbloesjes is visueel niet heel aantrekkelijk. Toen ik op mijn feest de fotograaf stond in te lichten, briefte ik hem dat hij op zoek moest naar zoenende heterostelletjes. Onbewust stond ik mijzelf te schikken naar het homofobe gedrag. Toen ik mij daarvan bewust werd, ben ik er meteen mee gestopt. Nu staan er alleen nog maar fabulous types op de foto.’


Bianca.jpgBianca Moerel

Toekomst

Verzet is volgens Bianca Moerel niet de remedie, want jezelf afschermen werkt desintegratie alleen maar in de hand. Ze vindt dat je moet laten zien dat je zelf wél open en tolerant bent. Ze ziet het als een uitdaging om haar scene meer zichtbaarheid te geven. Dat probeert ze ondermeer te doen door  feesten te geven op populaire dancelocaties zoals Sugar Factory, Paradiso en Club Up. ‘Ik streef ernaar om bekendheid in zowel de gay als de straight uitgaans-scene te vergaren. Niet alleen vanuit idealistisch doeleinden, maar ook omdat ik er van overtuigd ben dat het Girlesque-concept veel te bieden heeft.

Daniel Liddiard voorziet een toekomst die zonnig is. ‘Ik blijf een optimist tot in de kist. Er gaat absoluut weer een punt komen waarop iemand opstaat die een topfeest organiseert dat inspeelt op alle behoeftes, met een goede sfeer, amusement, een undergroundvibe en heerlijk gemengd publiek dat weet waar het voor kiest. Waarschijnlijk ik.... Ha ha ha. Just kidding. No, seriously.’




Subscribe