Festivallen anno 2011: Afzien

Wednesday 3 August, 2011

Een mooi festival seizoen kun je deze zomer zelfs met veel moeite niet noemen. Valt een festival niet letterlijk in het water, dan heeft het wel te kampen met sterk teruglopende bezoekersaantallen. Op een aantal uitzonderingen na. Awakenings was dan wel – zoals Maarten van Beusekom het noemde – vochtig, het was wel uitverkocht. En Pitch ook. Maar voor de rest scoort het festival seizoen 2011 een magere voldoende. Of zoals je wiskunde leraar je vroeger een excuusvoldoende kon geven: een 5,5.

Door Michael Oudman
Beeld: Brenda & Huybert, Photo Company

Natuurlijk is er het breed in de media uitgemeten Dance Valley debacle, waar Dutch Valley nog eens keihard overheen komt – gratis kaarten bij een C1000 bloemkool. Maar ook Source had te maken met tegenvallende bezoekersaantallen, en Electronic Family zat niet bepaald aan de maximum capaciteit. Rockit annuleerde twee podia – één helemaal, de ander ging samen met een ander podium – en Extrema Outdoor bleef met een stapel kaarten zitten. Anderhalve week van te voren is Loveland nog niet door de in prijs verlaagde kaarten voor hun festival heen.

Iets positiefs om mee te beginnen
Laten we beginnen met twee festivals die uitverkochten. Awakenings – dat al jaren hun festival uitverkoopt – was dit jaar in april al los. “Wij richten ons op één genre, techno, in al haar kleuren” verklaart van Beusekom. “Daarnaast hanteren wij een prijs die redelijk normaal is. We hebben acht area’s met een line-up van hoge kwaliteit. We proberen ook exclusiviteitsdeals te sluiten, waarvoor het interessant blijft voor de bezoeker. Als een artiest op elk festival staat, is het niet speciaal meer. En we richten ons dus maar op één hoofdstijl, waardoor mensen niet betalen voor muziek waar ze niet van houden.” Daarentegen heeft Dance Valley een kakofonie aan stijlen, met de daarbij behorende liefhebbers. Dat betekent dus dat de helft van de line-up diezelfde liefhebbers niet kan boeien, terwijl ze wel de hoofdprijs betalen voor een kaartje. “Zeven jaar ging het goed, maar de markt is nu verzadigd. Er zijn zomaar 20 festivals per week” legt van Beusekom uit.

Een ander festival dat uitverkocht – ook al waren er een stuk minder kaarten om mee te beginnen – was Pitch. Een nieuw festival, met een behoorlijk verrassende line-up. “Ik ga niet over andere festivals praten” begint Bente Bolmann van Mojo, maar over Pitch en trends praten, doet hij gelukkig wel. “Er zijn twee dingen waarin Pitch zich onderscheidt. Ten eerste is Pitch kleinschalig, en dat is nu de trend. Kleinschalige feesten worden populairder, zeker in de hoek waarin wij programmeren. Daarnaast hebben we onze programmering, waarbij live centraal stond, en die niet honderd procent dance is. Er waren overdag genoeg bandjesmensen.” En dan laat Bolmann zich toch iets over Dance Valley ontvallen. “Die kleinschaligheid is een trend waar zeker Dance Valley tegenaan loopt. En misschien het weer. Daarnaast is het continu negatief in het nieuws geweest, dat werkt ook niet mee aan je kaartverkoop. Mensen willen naar een populair festival, niet naar iets dat vooraf in het nieuws is vanwege een slechte kaartverkoop.”

Altijd weer dat weer
Een festival dat niet slecht in het nieuws was, maar toch te maken had met slechte kaartverkoop was Rockit, dat afgelopen weekend gehouden werd aan de Maarsseveenseplassen. Twee podia verdwenen daar van de festivalkaart. Ik vraag Cliff de L’Isle van FCA over de stand in festivalland. “Wat er nu gebeurt, heeft natuurlijk te maken met verschillende factoren. Er zijn nu te veel festivals, waardoor er te veel keuze is. Mensen hebben dat speciale gevoel dat ze ooit hadden bij een festival niet meer. Daarnaast hebben wij natuurlijk last gehad van het weer. We hebben wel geprobeerd er rekening mee te houden. 2008 was wisselvallig, we wilden toen geen risico’s nemen, en informeerden over een extra tent. Uiteindelijk hebben we toen besloten dat niet te doen, terwijl het toen losbarstte. Dit jaar besloten we wel extra overdekte plek te regelen, wat goed uitpakte.” Maar toch, van slecht weer hebben meer festivals last, en niet elk festival heeft podia moeten schrappen. “Het was voor ons al duidelijk dat het podium van Marco V als eerste zou verdwijnen, als we podia moesten annuleren. Bovendien was het een podium op het water. In 2008 moesten er podia op de dag zelf gesloten worden, nu hebben we besloten om dat van te voren te doen. Daarnaast hebben we twee podia samengevoegd. Uiteindelijk werd er positief op gereageerd, want het is een knusser festival geworden.”

Voor Rockit is nog niet duidelijk wat er volgend jaar gaat gebeuren. “Misschien is het verstandig om even pas op de plaats te houden. We hebben een vaste kern bezoekers, maar dat is niet genoeg. Met alle festivals die er zijn, hebben bezoekers ook niet veel te besteden. Misschien moeten we even terug naar back to basics. Wat ook niet meewerkte – daar heb je het verhaal weer – is de BTW verhoging. Wij hebben besloten die niet door te voeren in de ticketprijzen. Je moet ook blijven denken: wat is een festival waard. Rockit kostte 45 euro, wat een schappelijke prijs is. 25 euro gaat het niet worden, alleen al niet als je aan alle eisen van de gemeente en de brandweer moet voldoen. Dan heb je je artiesten en riders en podia nog. Ik sprak Derrick May trouwens, en die zei dat CNN aandacht besteedde aan Nederland, waar relatief de meeste festivals zijn. Haha.”

En nu?
Terugkijkend op de zomer – die overigens nog gewoon anderhalve maand duurt – en de festivals die we al gehad hebben, kun je zeggen dat er drie factoren zijn die er voor zorgen dat dit jaar niet de boeken in gaat als Superleuk Festivaljaar. De financiële situatie van bezoekers zorgt er – overigens al 3 jaar, als ik terugdenk aan woorden van organisatoren en promotors die ik de afgelopen jaren tot me heb genomen – voor dat er keuzes gemaakt moeten worden, en dat men niet zomaar naar vijf festivals kan gaan. Als er keuzes gemaakt moeten worden, denk je terug aan successen uit het verleden, maar vooral ook aan negatieve ervaringen uit het verleden, wat negatief uitpakt voor een aantal festivals. Daarnaast werkt het weer niet mee, dat heeft natuurlijk nauwelijks gevolgen voor het ver vooraf uitverkopen van festivals, maar wel voor de verkoop van last minute kaarten. En misschien koopt iedereen juist last minute kaarten vanwege de slechte financiële situatie. Maar wat vooral een terugkerende factor is, is de verzadiging. Te veel keuze, met daardoor weinig onderscheidende line-ups. Dan kun je wel zoveel podia neerzetten dat je meer dan 5 handen nodig hebt om ze te tellen: het brengt alleen de prijs van een kaart omhoog. En mensen zien slechts een deel van de podia, terwijl ze voor allemaal betaald hebben.

Er zijn festivals waarbij het goed gaat, maar dat zijn kleinere jongens, met een wat linksere line-up. Pitch komt met crossover bandjes en live elektronische muziek, en verkoopt uit. Appelsap vraagt voor het eerst knaken voor kaarten, en verkoopt uit. Verrassend genoeg heeft Source – waarvan de mensen achter het festival wel hebben gesproken, maar niet mochten citeren - de wonden moeten likken. Alles leek goed te gaan: een toffe en redelijk unieke line-up, niet te groot  en genoeg aandacht rond te club. Maar toch viel het bezoekersaantal tegen. We zijn in elk geval benieuwd wat 2011 voor gevolgen heeft voor seizoen 2012. Zullen er koppen gaan rollen? Zullen festivals zich meer gaan specialiseren qua stijl, en gaan voor een kleiner en knusser terrein? Zullen programmeurs creatiever te werk gaan? Het klinkt allemaal plausibel en logisch, maar praten is nu eenmaal makkelijker dan doen. En omdat we van praten houden: Wat denken jullie dat er volgend jaar gaat gebeuren? En de rest van dit jaar?