Blueprint Label: Twintig jaar Ninja Tune, Deel 1

Thursday 16 December, 2010

In 1990 startten Matt Black en Jonathan Moore, twee Londense deejays die met diverse vroege dance hits achter hun naam, een onafhankelijk label. Ninja Tune werd geboren uit onvrede met de muziekindustrie en bouwde buiten het spotlicht aan een gietijzeren reputatie. Het is met Warp het oudste nog actieve dance label en wat Warp is voor electronica, is Ninja Tune voor breakbeat -  de goudstandaard. Het hielp instrumentale hip hop zich te ontwikkelen, via triphop en lounge, tot een soort jazz van de 21ste eeuw.

Door Alfred Bos

Op de volgende alinea's blikken oprichters en labelbazen Jonathan Moore en Matt Black - tesamen ook actief onder de naam Coldcut - terug op twintig jaar Ninja Tune. Door hun verhaal heen staan korte profielen van tien sleutelalbums uit de Ninja Tune catalogus, van commentaar voorzien door Matt Black. Matt Black en Jonathan Moore zitten in Tokyo, in het land van de rijzende zon, acht uur (qua tijdzones) naar het oosten. Dat moet via de telefoon geen probleem zijn - zou je denken. Maar dan heb je gedacht buiten de receptie van het Okura Hotel, waar de heren elk een kamer hebben geboekt.

DJB: Kunt u me doorverbinden met kamer 848, south wing?

Receptioniste Okura Hotel: "Wat is de naam van de gast op die kamer?"

DJB: "De heer Black."

Receptioniste Okura Hotel: "De heer Brack? Ik zal in de computer kijken. Nee, het spijt me, de computer kent geen gast met de naam Brack. In kamer 848 logeert de heer Matsomura."

DJB: "Dat is gek. Ik heb net met de zakenpartner van de heer Black gesproken, de heer Moore, hij logeert op kamer 401. Die bevestigde me het kamernummer van de heer Black."

Receptioniste Okura Hotel: "Het spijt me, maar de computer kent geen heer Brack."

En wat doe je dan? Dan bedank je haar beleefd en je belt nogmaals met Jonathan Moore. Die geeft het mobiele nummer van Matt Black en dertig seconden later klinkt 'de heer Brack' via headset luid en duidelijk door in Amsterdam. Vanaf kamer 848 van het Okua Hotel in Tokyo, waar zojuist de klok van middernacht heeft geslagen. De heer Brack is kraalwakkel. DJB had Moore ruim een half uur en Black ruim een uur aan de telefoon. Het onderstaande interview is een montage van beide gesprekken.



DJB: Hoe zou je aan buitenstaanders de identiteit van het Ninja Tune label uitleggen? Voor welke muziek staat het?

Matt Black: "Je zou het 'outsider music' kunnen noemen. We willen een alternatief bieden voor de gewone muzkiekindustrie, die draait om product, en om stereotypen en cliches. Na onze ervaring met de muziekindustriemachine konden we niet meer terug naar ons vroegere punk electronica aanpak. Dus Ninja Tune is meer een houding dan een muziekstijl. We komen uit de dj cultuur, uit de electronische muziek, uit hip hip, en uit het plezier in het mengen van verschillende muziekstijlen. De rode draad is wellicht hip hop, al is het allerlei kanten uitgewaaid. Drum 'n bass en dubstep komen uit de gene pool van hip hop. Voor mij zijn drum 'n bass en dubstep geen afgescheiden genres van hip hop - het is allemaal een kwestie van andere BPMs. Er zijn eigenlijk maar twee dance stijlen: hip hop en house. In zekere zin is Ninja Tune het verhaal van de oorlog tegen house. Aanvankelijk was house erg opwindend, maar het werd al snel generiek - een product. Daar hebben Jon en ik ons altijd tegen afgezet. Ik hou nog steeds van house, maar Mcdance en de Mcdj's die het draaien, kunnen me gestolen worden."

DJB: Het label in 1990 begonnen en nu leven we in 2010. Verbaasd dat het allemaal zo snel voorbij is gevlogen?

Matt Black: "Ik ben erg verbaasd dat Ninja Tune nog steeds bestaat. Als je naar de werkelijkheid van de muziekindustrie kijkt: labels komen en labels gaan. Het fuck you-kapitalisme van Thatcher en Reagan kwam op in de jaren '80 en dat heeft veel mensen politiek bewust gemaakt. Ons ook. Iets positiefs doen combineren met zaken doen geeft je het beste van beide werelden. Dat is het spel dat we gespeeld hebben en we moeten het goed gespeeld hebben, anders had Ninja Tune niet meer bestaan. Er moeten veel outsiders zijn die ontevreden zijn met wat de muziekindustrie aan product aflevert. Ze zoeken muziek die met liefde en persoonlijkkheid is gemaakt. Ik denk overigens niet dat we erg succesvol zijn. Volgens mij kunnen en moeten we veel beter presteren. Maar we zijn goed genoeg om te overleven."

Jonathan Moore: "Als het gebeurt, ben je daar niet mee bezig. Je zit zo in het nu. Je maakt plannen voor hooguit een of twee jaar vooruit. We waren tien jaar terug, toen we ons tienjarige bestaan vierden, al verbaasd dat we er nog steeds waren. En nu zijn we nog verbaasder. Het begint Matt en mij nu te dagen dat we een stevig bootje te water hebben gelaten."

DJB: Hebben jullie er over nagedacht waarom het bootje zo zeewaardig is gebleken?

Jonathan Moore: "Peter, onze labelmanager, wist het aardig samen te vatten: 'Jullie zijn gek van muziek en voorzichtig met geld'. Dat vat onze houding aardig samen. We zijn ook pragmatisch. We maken onze artiesten duidelijk dat we dit samen doen, dat we de verantwoordelijkheid delen. Dat we geen bank zijn. En we liepen vooruit op de kredietcrisis door vooral géén geld te lenen en te werken met de middelen die we hebben. We hebben nooit geloofd in de hype rond geld, kleine luiden die gaan speculeren met aandelen, dat soort onzin. Daar staan we buiten."

DJB: Er buiten staan: dat was vanaf dag één bewust beleid van Ninja Tune.

Jonathan Moore: "Klopt. Zo hadden Matt en ik het tot dat moment gedaan. In 1986 of '87 werden we getekend door een succesvol onafhankelijk label en we hadden hits en playbackten die hits op de tv in Engeland en Nederland. Dat was Doctorin' The House. We hadden de gekte meegemaakt, de grote labels die met geld smijten om een volgende hit te scoren, terwijl wij goeie muziek wilden maken. We zijn muziekfans en de acts op Ninja Tune zijn ook muziekfans. Dat is het concept."

DJB: Matt, je zei dat jullie veel beter kunnen presteren. Waar denk je dan aan?

Matt Black: "Ik denk dat Coldcut maar 1% van zijn potentie heeft gerealiseerd. We moeten meer publiek kunnen trekken en we moeten betere tracks kunnen produceren. Ik wil altijd meer. We zijn nog steeds rusteloos. Dat houdt ons aan de gang. Dat is deel van de reden dat we er nog steeds zijn. We zijn nog niet klaar, nog niet tevreden."

DJB: Toen jullie in de late jaren '80 uit eerste hand leerden wat het is om een pospter te zijn, was dat een aangename verrassing of was het een schok?

Jonathan Moore: "Het was een schok. Matt en ik waren begonnen met muziek maken in de kamer van Matt; die was gevestigd boven een slagerij. Vandaar ook onze naam, Coldcut; er hingen vele lappen vlees, coldcuts, in de winkel. We lieten van onze tracks een aantal platen persen en die verkocht ik zelf door langs platenwinkels te rijden. Van daaruit werden we getekend door een label, dat vervolgens werd opgekocht door een major en vervolgens werd ons contract uitgekocht door een andere major. Een krankzinnige periode, heel opwindend en ik heb nog steeds respect voor het indie label dat ons oorspronkeloijk tekende, Big Life. Dat nam een flink risico, want muziek met samples bestond toen nog nauwelijks."



DJB: Jullie werden voor de leeuwen gegooid en dat hielp jullie wellicht om scherp te krijgen wat jullie werkelijk wilden.

Jonathan Moore: "Toen we succes kregen veranderde de situatie al snel.Waarom maak je geen volgende Doctorin' The House, vroeg de major. Waarom maak je geen volgende People Hold On? Daar voelden we ons niet prettig bij. We wezen de platenmaatschappij ook op veel andere interessante acts en producers; we werkten als onbetaalde A&R managers. Wij waren razend enthousiast over De La Soul en die hebben ze vervolgens onder contract genomen. Wij dachten: dat kunnen we beter zelf doen. Dan zijn we wellicht minder gefrusteerd. We hebben dan wellicht ook minder geld tot onze beschikking, maar dat was nooit belangrijk. Ninja Tune is geboren uit frustratie - en arrogantie, in zeker opzicht. En een beetje naiviteit."

DJB: Vertel waar de naam Ninja Tune vandaan komt.

Jonathan Moore: "We waren in, ik meen 1989, met Beats International [van Norman Cook] op tournee door Japan, 15 optredens in twee weken. Dat was onze eerste kennismaking met Japan. Het was een totale cultuurschok, maar het opende ook onze ogen. Het gaf ons wat ademruimte en daar werd het ninja idee geboren. We zagen de overeenkomsten met tussen ninja's en onszelf: opereren in de schaduw, met wisselende identiteiten. Een spel met rook en spiegels en dat is precies wat er in clubs gebeurd: een spel met rook en spiegels. Terug in Londen begonnen we het label en maakten direct het Zen Brakes album. Die hebben we in twee weken gemaakt, idioot eigenlijk."

Morgen de rest van dit interview. Voor nu de eerste vijf van tien albums die de geschiedenis van Ninja Tune mede geschreven hebben. Met commentaar van Matt Black.


Bogus Order - Zen Breaks (1990)

De eerste release.
"Dat is de eikel waaruit de boom is gegroeid. Dat album moet je plaatsen in de oorlog tegen house. Jon en ik hebben nooit een onderscheid gemaakt tussen hip hop en house. De een is vierkwarts, de ander breakbeats; beide zijn clubmuziek. Dat album bevat elementen uit beide stijlen. Het statement is: laten we verschillende muziekstijlen door elkaar mixen. In zekere zin is Zen Breaks een microkosmos waarin je het latere Ninja Tune al kunt horen."

9 Lazy 9 - Electric Lazyland (1994)

Uit 1994 en een van de eerste uitingen van wat vijf jaar later als lounge bekend is geworden. Geen triphop (dat is donker), maar lounge: zonnig en mediterraans.
"Goed punt. 9 Lazy 9 was een van de eerste acts die waren geïnspireerd door de DJ Food albums. De act bestond uit twee Engelsen die in Rome zaten, de plaat kwam niet in Londen. Het album was hip hop die een andere richting opzocht, meer jazzy en ontspannen."

Funki Porcini - Hed Phone Sex (1995)

Sleutelrelease, het had alles waar het label voor stond.
"Wellicht het eerste echte album dat Ninja Tune uitbracht. De DJ Food albums waren compilaties van dj tools. De track It's A Long Road is een van mijn all-time favoriete Ninja Tune releases. Het is ook een van de eerste albums met een uitgesproken artistieke identiteit. En een album voor de sofa, niet voor de dansvloer. Ook via Italië, niet uit Londen."

The Herbaliser - Blow Your Headphones (1997)

Tweede album van Ninja sleutelact, wellicht hun beste.
"Een Ninja Tune klassieker, helemaal mee eens. Het waren de hoogtijdagen van triphop en dit album definieert die periode. Het is een en al plezier, plezier in het feit dat je kunt uitgaan van hip hop en er vervolgens iets anders van kunt maken, zonder de bron geweld aan te doen. Het is hip hop met een twist en zeker geen rap. Het zette Ninja Tune op de dansvloer."

Coldcut - Let Us Play! (1997)

Tweede en voor mij definitieve Coldcut album. Niet volgens Matt:
"Onze beste werk moet nog komen! Maar die plaat is me lief en ik ben vooral trots op de bonus cd met multimedia. Dat hadden we goed zien aankomen, al was deze poging nog vrij primitief. Maar het hint bijvoorbeeld al naar apps, wat de rage van dit jaar is. We denken erover om een paar van die apps te updaten voor iPad. Zoals we toen zeiden: Fuck dance, let's art!"