Filmblik: Vier Paki Rambo's

Wednesday 1 September, 2010

Four Lions is een hilarische komedie over vier Britse moslims (Omar, Waj, Hassan en Faisal) en een blanke bekeerling (Barry of tewel Azzam al-Britani) die besluiten om de jihad te omarmen en zelfmoordaanslagen uit te voeren. Ondanks hun waanvoorstellingen en ongekende klunzigheid lukt het de vier leeuwen - de vijfde heeft zichzelf en een schaap al naar de hemel geblazen eer ze die heldennaam verzinnen - niet om hun plannen om zeep te helpen. Wel zichzelf.

Door Alfred Bos

Debuterend filmregisseur Chris Morris heeft in Engeland een reputatie opgebouwd als een van de geestigste en scherpste komieken van het land. Als tv- en radiomaker, schrijver, satiricus, producer en komiek heeft Morris twintig jaar lang de media hysterie op de hak genomen. Zijn tv-serie Brass Eye is tot tweemaal genomineerd voor de BAFTA TV Award en Morris won de meest prestigieuze Engelse filmonderscheiding voor zijn in 2002 door Warp Films uitgebrachte kortfilm My Wrongs 8245 - 8249 & 117. Uiteraard schreef hij mee aan het script van Four Lions.

"Listen, I'm the most Al Qaeda one here" (Barry/Azziz)

Zoals Charlie Chaplin (The Great Dictator) en Stanley Kubrick (Dr. Strangelove) voor hem tackelt Morris in Four Lions frontaal een gevoelig en actueel politiek onderwerp en maakt er een giller van, waarin satire en slapstick elkaar afwisselen. De film zet niet jihad strijders of moslims te kijk; hij zet mensen te kijk, die kliek kijvende en scheldende idioten die we allemaal kennen. De samenzwerende Paki-Britten en hun bekeerde vriend blijken onvoorstelbare knuppels en dat geldt ook voor de politie. Politici worden sarcastisch weggezet: "De politie heeft de juiste man neergeschoten, maar de verkeerde man is ontploft. Is dat duidelijk?", zegt een carrière politicus met droge ogen tegen de tv microfoons.

"Telling the truth means giving up"(Omar)

Veel van de satire in Four Lions hangt op de spitse dialogen, die haarfijn de gekte en opgeblazen ambities van de samenzweerders blootleggen. Huisvader Omar heeft nog het meeste last van gezond verstand, terwijl de bekeerde Barry/Azzam het fanatiekst is. Hij wil de plaatselijke moskee opblazen om zo de gematigde moslims voor hun radicale zaak te winnen. Wanneer Faisal onbedoeld hun geheim weggeeft aan de buurvrouw, een ex-verslaafde op leeftijd, compleet met neusring, voegt Azzam hem toe: "Je kunt haar wel naaien, maar niet vermoorden? Wat is er mis met jou?" De film zit vol met krompraat en logica van de koude grond.

"I think I might be confused but I'm not sure"(Waj)

Hoe simpel deze leeuwen zijn wordt op schitterende wijze duidelijk wanneer Omar en Waj  afreizen naar een trainingskamp voor terroristen in Bora Bora. Waj staat erop om geknield naar het oosten te bidden en maakt stennis met de plaatselijke strijders die naar het westen knielen, richting Mecca. Ze hebben ook hoogst originele invallen om opsporing te voorkomen: ze eten de SIM-kaarten van hun mobiele telefoons op, verkleden zich als IRA-terroristen (zodat ze niet op moslims lijken) en schudden op straat met hun hoofd, zodat de beelden op de publieke camera's vaag blijven.

"Asian man's head falls out of tree"(tv title)

Morris heeft zich uitgebreid gedocumenteerd om het migrantenmilieu raak te kunnen neerzetten. Opgenomen in Sheffield voor een beperkt budget, laat Four Lions de kluchtige kanten van het extremisme zien. De ruwe beeldkwaliteit geeft de film extra authenticiteit en nadat je hard om deze clowns hebt moeten lachen, ga je sympathie voor ze voelen: het zal toch wel goed aflopen? Niet helemaal, maar kijk Four Lions vooral uit want de laatste klapper heeft Morris bewaard voor de coda. De vier leeuwen hebben een heldendaad verricht, maar niet op de manier die ze wilden. Aan deze film kun je geen hekel hebben.

Four Lions draait vanaf 9 september in de Nederlandse bioscoop.