1Filmblik: Clooney & Corbijn

Saturday 21 August, 2010

Foto: Acteur (links) en regisseur

Succes is het beste moment om risico's te nemen, heeft Quincy Jones wel eens gezegd, en al zei hij het tegen mij, Anton Corbijn moet hebben meegeluisterd. Drie jaar terug maakte de Nederlandse fotograaf indruk met zijn eerste film Control, de biopic over Joy Division, en dat succes heeft hij aangegrepen om in het diepe te duiken. Zijn nieuwe film, The American, is bij eerste impressie totaal anders: een psychologische thriller over een huurmoordenaar op leeftijd, gespeeld door niemand minder dan George Clooney.

Door Alfred Bos

Iets in de combinatie Clooney & Corbijn roept verwachtingen op. Beiden zijn door en door professionele buitenbeentjes in hun métier, vaklui met een voor het filmbedrijf atypische afkeer van aandacht. Bovengemiddeld intelligente  mensen ook die niet blind kiezen voor de weg van de minste weerstand. Corbijn kan bijna calvinistisch overkomen in zijn minimalistische aanpak: hij verschuilt zich niet achter technologie en ziet beperkingen juist als aanjager van creativiteit. Clooney is representant van een zeldzame diersoort: de denkende filmster. Hij wisselt glamourrollen af met kleine maar boeiende projecten. Ik ken Corbijn wel en Clooney niet, maar volgens mij zijn ze voor elkaar gemaakt.

Voor de opnames van The American hoefde George Clooney niet ver te reizen, want de film speelt grotendeels in een Italiaanse dorpje. Daar werkt Jack, wapenmaker en deeltijd huurmoordenaar, aan een laatste opdracht voor hij zijn proppeschieters doneert aan de wilgen. Hij wil weg uit het milieu van list en bedrog; hunkert naar warm vlees in plaats van koel en glad metaal. Kortom, hij is niet meer degene die hij was. Levensgevaarlijk in een beroepskring als de zijne.

Spraakverwarring
Films als The American komen in drie soorten: met de nadruk op de actie, de plot of de personages. De eerste, actie, is de laatste twintig jaar veruit het populairst, met de Bourne trilogie als bekendste (en succesvolste) voorbeeld en inderdaad kun je The American aan Amerikanen uitleggen als een Bourne film minus de nagelbijtende actie en het nerveuze tempo. Die Amerikanen zien vooral dat rare Europa met zijn overvloed aan douanebeambten (om de honderd kilometer een landgrens?) en Babylonische spraakverwarring (twee dozijn talen op een kwart continent?).

Films die draaien om de plot hebben het al jaren ietsje moeilijker in de bioscoop en al zag het er na het succes van The Usual Suspects even naar uit dat de puzzelthriller academische hoogten zou bereiken, die zwaluw heeft geen zomer gebracht. Tenzij je de stroom Lock, Stock & Two Smoking Barrels klonen als het zonseizoen wilt bestempelen. Voor driedubbele intriges met spiegeleffecten en onzichtbare schurken moet je naar de jaren '70, toen het subgenre van de conspiracy thriller een korte bloei beleefde.

Melville
The American heeft zijn broeierige, claustrofobische sfeer gemeen met de paranoïde thrillers van regisseur Alan J. Pakula, de trits Klute (1971), The Parallax View (1974) en All The President's Men (1976), de laatste gebaseerd op het Watergate schandaal dat het politieke klimaat van die tijd vergiftigde. Maar The American gaat niet over nationale politiek, hij gaat over het persoonlijke en valt aldus automatisch in de derde categorie thriller, die draait om de personages.

En dat is een genre dat in Europa altijd beter heeft gedijd dan in de States. Van de recente maffia-film Gomorra tot de uitgebeende thrillers van nouvelle vague peetvader Jean-Pierre Melville uit de jaren '50 en '60: de personages sturen het plot en niet andersom. Wat dat betreft is Clooney's Jack een nazaat van de huurmoordenaar Jef (Costello) die Alain Delon uitbeeldde in Melville's Le Samuraï. Sfeer boven actie, waardoor de klap extra hard aankomt. Soms is fluisteren een stuk heftiger dan schreeuwen en Anton Corbijn fluistert zich een weg naar de top.

The American gaat in Nederland in première op 10 september tijdens het Film By The Sea festival in Vlissingen en draait vanaf 16 september in de bioscoop.