DJB Retrobak: Baked Beans - Baked Beans (Recycle Or Die, 1993)

Sunday 8 August, 2010

Het Recycle Or Die label was een zijtak van het vermaarde Eye Q, dat in 1990 was opgestart door Sven Väth, Matthias Hoffman en Heinz Roth. De laatste begon itwee jaar later met Recycle Or Die, bedoeld voor meer de experimentele sfeermuziek die dansproducers steeds vaker naast hun clubproducties begonnen te maken. Tussen 1992 en 1996 bracht het label van Roth tien albums uit die de liefhebber van ambient op zijn minst moet hebben gecheckt. Daartussen zitten er twee van het trio Baked Beans en ze vormen het hart van de kleine maar fijne Recycle Or Die catalogus.

Door Alfred Bos

Baked Beans was een ongebruikelijke combinatie van twee popveteranen en een electronische componist. Broer en zus Gottfried en Nicole Tollmann hadden in de jaren '80 - als Godfrey Tollmann en Nicolle Meyer - gespeeld in de Neue Deutsche Welle band Fred Banana Combo; in Duitsland nog steeds herinnerd om hun 1982 culthit Nowhere Bei Mir. Ook presteerde de groep het om Paul McCartney's beschaafde evergreen Yesterday te verpunken.

De derde boon, Helmut Zerlett, afkomstig uit Keulen, had in de jaren '70 en '80 gewerkt met Holger Cuzkay, Jaki Liebezeit (respectievelijk bassist en drummer van de legendarische krautrockers Can) en David Sylvian. Zijn achtergrond is dus een stuk serieuzer dan die van broer en zus Tollmann, die overigens ook niet vies waren van het muzikale avontuur.

Waar zou hun samenwerking op uitdraaien? Een hint geeft de debuutrelease van The Unknown Cases, het duo dat Zerlett in de jaren '80 vormde met Stefan Krachten: Masimba Bele (Rough Trade, 1983) is een van de eerste tracks die clubgrooves koppelt aan een etnische (tribal) beat - zie ook het filmpje hieronder.

James Bean
En het zijn die etnische beats die de ambienteske soundscapes van Baked Beans hun afwijkende geluid meegeven. Hun titelloze debuut telt slechts vier tracks, alle met het woord 'bean' in de titel. Die grap zouden ze overigens volhouden op hun tweede album - Bean Me Up, Scotty! uit 1995 - wat tot geestige titels leidt als Human Bean, The Unbearable Lightness Of Bean en Heinz Roth Has Bean Sad. Hun derde langspeler, uit 1998, kreeg de titel Two Beans Or Not Two Beans mee.

De ambient van Baked Beans is organischer dan de meeste electronische soundscapes van begin jaren '90. En daar was Helmut Zerlett verantwoordelijk voor: via Holger Czukay en Jaki Liebezeit had hij kennis gemaakt met etnische percussie, een tiental jaren voor de term 'wereldmuziek' ingang deed. 

Helemaal nieuw was de sound van Baked Beans niet. Ook de krautrock act Popol Vuh, in 1970 de trotse bezitter van de eerste Moog synthesizer in Duitsland, had abstracte vegen uit de synth gepunctueerd met etnische percussie - waarmee ze vooruit liepen wat later 'new age' zou gaan heten.

Tinnen doosje
New age is de muziek van Baked Beans zeker niet. Vooral op hun debuutalbum fungeert het trio als schakel tussen jaren '70 en jaren '90 ambient. En ook aan verschillende andere releases van Recycle Or Die hangt een vage krautrock geur. Wat de bedoeling was, want Heinz 'Bean' Roth had het label opgezet in de geest van de 'kosmische musik' van de jaren '70.

Helmut Zerlett was voor Recycle Or Die ook buiten Baked Beans actief. Hij maakte met schilder en fotograaf Walter Dahn onder de naam #9 Dream (vernoemd naar een electronische compositie van John Lennon) voor Roths label het album Rhythm And Irrevelance (ROD 006). Tegenwoordig is hij filmcomponist en muzikaal leider van de Duitse late-night tv show Schmidt Und Pocher. Gottfried Tollmann maakte met Ralf Hildenbeutel, de technicus van Sven Väth, het donkere en experimentele Tollmannhildenbeutel (ROD 009).
Recycle Or Die hield het welgeteld elf releases vol, tien artiestenalbums plus de labelcompilatie Backlash. De ondergang van Eye Q in 1997 betekende tevens het einde van Heinz Roths krautrock voor de '90s experiment. De muziek is interessant voor electronica liefhebbers en het label is gewild bij verzamelaars vanwege de bijzondere verpakking: alle albums werden uitgebracht in een tinnen cd-doosje. Met een beetje zoeken zijn ze nog steeds te vinden.

Baked Beans - Heinz 1

The Unknown Cases - Masimba Bele