Filmblik: Helletocht in de Alpen

Thursday 10 June, 2010

Voor mensen met hoogtevrees (zoals ik) is het even slikken, een film over wat geldt als het beroemdste verhaal uit de annalen der bergklimmerij. In 1936 probeerden twee jonge Duitsers de beruchte noordwand van de Alpenpiek Eiger te bedwingen, op hun hielen gezeten door twee Oostenrijkers. De Nazi's zagen er een PR buitenkans in, maar het heroïsche avontuur eindigde in een drama. Nordwand is de tweede film van de Duitse regisseur Philip Stölzl en het is een onverbiddelijke aanrader. Tenzij je hoogtevrees hebt.

Door Alfred Bos

Klimmers zijn het erover eens, Nordwand is de beste film over bergklimmen die er gemaakt is. Beter nog dan de documentaire Touching The Void (Kevin McDonald, 2003) over de waargebeurde martelgang van twee Engelse klimmers in de Andes. En zeker beter dan The Eiger Sanction, de avonturenfilm die Clint Eastwood in 1975 regisseerde. Het verhaal van Nordwand is niet verzonnen. De film oogt authentiek, van sfeer en in detail. En dichter bij de bloedstollende sensatie van het gevecht van mens tegen zwaartekracht en ontketende natuur kun je vanuit je comfortabele leunstoel niet komen.

Eiger is het Duitse woord voor 'vleesetend monster', het equivalent van het Engelse 'ogre'. De bergpiek geldt als een van de drie moeilijkst te beklimmen noordwanden van de Alpen, samen met de Matterhorn en de Grandes Jorasses. Sinds 1935 heeft de noordwand van de Eiger minstens 64 klimmers het leven gekost en de bijna onmogelijke klim - zo'n twee kilometer recht omhoog op een de helling is zo stijl dat er nauwelijks sneeuw blijft liggen - werd pas in 1938 voor het eerst met succes voltooid. Duitsers noemen de Eiger Norwand ook wel de Mordwand.
 
Onbedwingbaar
De moordwand biedt dus volop materiaal waarvan legendes worden gebakken en Nordwand brengt de beroemdste van die waar gebeurde verhalen naar het witte doek. De top van de Eiger werd al in 1858 bereikt via de westwand, maar de route over noordwand bleek zo gevaarlijk dat de Zwitsere autoriteiten hem lange tijd verboden. Wat zijn reputatie alleen maar groter maakte, hij gold lange tijd als onbedwingbaar. Met recht een mensenetend monster.

In 1935 vroren twee jonge Duitse klimmers dood bij hun poging de Eiger via de onmogelijke route te bestijgen. Niet alleen is het terrein nagenoeg onbegaanbaar, de weersomstandigheden zijn ook bijzonder verraderlijk en daar hang je dan in een sneeuwstorm, een paar honderd meter boven de afgrond. Bovendien kletteren er regelmatig rotsen en lawines naar beneden.

Allemaal redenen om thuis te blijven, maar niet voor Andreas Hinterstoiser en Toni Kurz, beiden ervaren klimmers. In 1936 deden ze een poging, samen met twee Oostenrijkers, Willy Angerer en Edi Rainer. Ze waren als laatste vier overgebleven van een groep van tien. Vijf waren er al dankzij de slechte weersomstandigheden naar huis gegaan, de zesde was tijdens een proefklim te pletter gestort.

Mediaspektakel
Nordwand biedt niet alleen gruwelijke spanning, maar ook liefdesleed en politieke intrige. Het Nazi-regime zag in de klim een uitgelezen kans om de wereld te tonen dat het 'Herrenvolk' van 'übermenschen' ook de vleesetende Alp klein kon krijgen. Andi en Toni komen uit Berchtesgaden, waar Hitler zijn buitenverblijf heeft. Ze krijgen toestemming om  het leger te verlaten en hun heroïsche tocht te ondernemen. De Nazi's maken er een mediaspektakel van. Vanaf het terras van een nabij gelegen hotel volgt de pers door hun telescopen de vorderingen van de Arische helden.

Dat alles is historisch correct. Zo ook de primitieve touwen, schoenen en klimmersattributen uit 1936. En de details van Andi's en Toni's helletocht. Niet historisch is het liefdesverhaal rond journaliste Luise Fellner, een jeugdliefde van Toni die nu voor een Nazi-krant werkt en een Nazi-vriendje heeft. Maar wat maalt het, de romantiek verhoogt alleen maar het menselijke drama van Nordwand. We verklappen niet wie van de vier die aan de klim beginnen de tocht overleven. Maar het verhaal is hartverscheurend. En de beelden spectaculair. Ook geschikt als hoogtevreestherapie.

Nordwand draait vanaf donderdag 24 juni in de Nederlandse bioscoop.
 

Trailer Nordwand (Official US trailer)