2Filmblik: Rare jongens, die Romeinen

Thursday 29 April, 2010

Sinds Sir Ridley Scotts Gladiator in 2000 de tijden van het Romeinse Rijk op het filmdoek deed herleven, is het in de bios een komen en gaan van keizers, consuls en legioenen. De populariteit van het 'sword & sandals' genre - zoals in in de hoogtijdagen werd genoemd - is niet alleen het gevolg van de CGI (computer generated images) revolutie of onlesbare bloeddorst bij het publiek. De belangstelling voor geschiedenis neemt toe en de parallel tussen het klassieke Rome en supermacht USA lag dankzij de strapatsen van ex-president George W. Bush voor de hand.  
 
Door Alfred Bos

Stonden tijdens de eerste 'sword & sandals' golf, die van rond 1960, de verhalen over machtige mannen en ambitieuze vrouwen centraal, tijdens de huidige hausse draait het eerder om het vuile werk van het voetvolk, niet om de politieke machinaties van keizers of would-be keizers. Wat dat betreft zette Scotts Gladiator de toon met zijn (fictieve) Maximus, een vechter moet bloed aan zijn knuisten; geen gladjes sprekende intrigant. Op 27 mei gaat in Nederland de film Centurion in omloop en Rome komt er nauwelijks in voor. Het gaat over het befaamde Negende Legioen van het Romeinse leger, dat ergens aan het begin van de tweede eeuw in Noord-Engeland is verdwenen.
 
En zoals dat in de filmindustrie keer op keer gebeurd, zijn er op hetzelfde moment twee films over hetzelfde onderwerp in productie. In het najaar gaat The Eagle Of The Ninth in omloop, nog een film over het Negende Legioen en zijn mysterieuze lot. Anders dan in Hollywood doorgaans het geval is, zijn Centurion en The Eagle Of The Ninth geen directe concurrenten, ze vullen elkaar aan. Ze zijn ook niet gemaakt in Hollywood, maar door twee Britse regisseurs met goede antecedenten. Neil Marshall (regisseur van Centurion) komt uit de Noord-Engelse havenstad Newcastle, de wieg van Kevin Macdonald (regisseur van The Eagle Of The Ninth) stond in de Schotse havenstad Glasgow.
 
Mannetjesputter
Het Negende Legioen verdween in het jaar 117 AD (na Christus) ergens in de borderlands tussen wat nu Noord-Engeland en Schotland wordt genoemd. In de volksoverlevering werd het vermaarde Negende volledig in de pan gehakt door de plaatselijke wilden, de Picten. Waarom zou de Romeinse keizer Hadrianus anders zijn beroemde Muur van Hadrianus hebben laten bouwen? Toch zeker om die vermaledijde Picten (de oer-Schotten) op afstand te houden? Die traditie leeft nog immer sterk in het noorden van de Britse eilanden, waar beide regisseurs hun wortels hebben. Ridley Scott trouwens ook.

Neil Marshall maakte de afgelopen jaren in Engeland naam als regisseur van ultra-geweldadige actiefilms met een horror-insteek; een kleine groep professionals moeten zien te overleven in een vijandige omgeving, steevast de Schotse Hooglanden. Dat is ook precies het uitgangspunt van Centurion. Het Negende Legioen onder generaal Virilus ('mannetjesputter') wordt gedecimeerd door de Picten; Virilus gevangen genomen; en een groep van zeven overlevende Romeinse legionaires moet zich naar de eigen linies zien te knokken - en Virilus redden.
 
Kevin Macdonalds The Eagle Of The Ninth speelt twintig jaar later. Centurion Marcus Aquila, de zoon van Virilus, onderzoekt in de Schotse Hooglanden het lot van zijn vader en diens Negende Legioen. Het is hem vooral te doen om het verdwenen embleem van het Negende, de gouden adelaar. Beide films gaan ervan uit dat het Negende Legioen is verpulverd door de barbaren (fijne parallel met Irak of Afganistan), maar historici hebben zo hun twijfels. Wellicht is het Negende gewoon ontbonden en uit de administratie verdwenen. Maar, zoals een beroemd kunstenaar ooit opmerkte, waarom zouden de feiten een goed verhaal in de weg moeten staan?

Centurion draait vanaf 27 mei in de Nederlandse bioscopen. The Eagle Of The Ninth staat voor november in de planning.

Meer info over Centurion

Trailer Centurion