1Riva's Tijdcapsule: De alleskunner Van Dyke Parks

Friday 16 April, 2010

De New-Yorkse regisseur Woody Allen heeft ooit een film gemaakt over een personage, Zelig, die persoonlijk aanwezig was bij alle cruciale momenten uit de 20ste eeuwse geschiedenis. Ook de populaire muziek heeft zijn Zeligs. Al Kooper kan erop bogen met alle (en dan bedoelen we ook alle) grote namen van de jaren '60 te hebben gewerkt. En in Los Angeles werkt Van Dyke Parks al dik veertig jaar aan een oeuvre dat zijn gelijke niet kent; zo breed, zo veelomvattend, zo uniek dat er geen etiket voor bestaat. Daarnaast is hij betrokken geweest bij een hele trits sleutelplaten.

Wat zou Van Dyke Parks op zijn visitekaartje hebben staan? Als hij al zijn activiteiten opsomt wordt het een flyer, zeg maar gerust een poster, maar we nemen aan dat hij tenminste noemt: componist, muzikant (piano, gitaar en klarinet), tekstschrijver, arrangeur en producer. En sinds midden jaren '60 heeft de Amerikaan, van bouwjaar 1943, gewerkt met ondermeer een Beatle (Ringo Starr), een Beach Boy (Brian Wilson), The Byrds, Ry Cooder, Little Feat, U2, Rufus Wainwright, Danger Mouse en het Californische harp-fenomeen Joanna Newsom. Dat is slechts een greep.  
 
Van Dyke Parks' muzikale idoom kent geen ABN, alleen dialecten van uiteenlopende soort. Hij is de vleesgeworden cocktail, een wandelend uithangbord voor eclecticisme, de opvatting dat muzikaal purisme gelijk staat aan fundamentalisme. Zijn oeuvre is bescheiden van omvang, maar omvat zo ongeveer alle muziekstijlen die er onder de Californische zon worden beoefend. Er lopen lijnen van Van Dyke Parks naar sunshine pop, Broadway, het Amerikaanse Songbook, de singer-songwriter traditie, traditionele jazz, Amerikaanse volksmuziek en exotica. In zekere zin ís Van Dyke Parks de Amerikaanse muziek van de 20ste eeuw.
 
Maakt anderen beter
In ruim veertig jaar maakte hij slechts vijf albums, want Van Dyke Parks is een ondersteuner bij uitstek. Hij is het type artiest dat anderen beter maakt. Zijn natuurlijke biotoop is de schaduw die de sterren werpen. In voetbaltermen zou hij een 'waterdrager' zijn, zo'n ambachtelijke zwoeger die het hele elftal beter doet spelen - zonder dat het iemand opvalt. Voor een gentleman is Parks wel erg bescheiden.
 
De groten hebben dat natuurlijk door en doen met alle plezier een beroep op 's mans niet geringe capaciteiten. Zo is Parks al sinds 1966 de belangrijkste sparring partner van Brian Wilson en hij is de stille kracht achter Wilsons meesterwerk Smile. Een speciale relatie had hij met Lowell George, de in 1979 overleden voorman van de beste Amerikaanse rootsband van de jaren '70, Little Feat (de groep die de Stones naar de afvalbak speelde). Hij werkt ook met George's dochter Inara, de vrouwelijke helft van het duo The Bird And The Bee. Toen Danger Mouse een orkestarrangement nodig had voor zijn productie van The Shortwave Set, belde hij met Parks.
 
Alternatief volkslied
Van de vijf albums die Parks uitbracht, is de tweede, Discover America uit 1972, wellicht de meest spraakmakende. Het is een knotsgekke plaat, met dialogen, jaren '30 jazz en calypso, de muziek van het Caraibische eiland Trinidad. Het is een voorbeeld van exotica, dat begin jaren '70 een overleefd genre leek. Op die plaat staat ook zijn interpretatie van Sailin' Shoes. Het is een compositie van Lowell George, die het opnam als titelnummer van het tweede Little Feat album. Tekenend voor het respect dat Parks onder muzikanten geniet: Little Feat wachtte met de release van Sailin' Shoes tot Discover America in de winkel lag. Ze gunden Parks de primeur.

Het onderstaande filmpje is typerend voor Van Dyke Parks. Hij heeft een ongekende batterij talent om zich verzameld: gitarist Stevie Ray Vaughn, saxofonist David Sanborn, bassist Hiram Bullock, drummer Omar Hakim, plus de zangeressen Chaka Kahn en Maria McKee. Ze spelen Lowell George's Sailin' Shoes - zo ongeveer het volkslied van alternatief Californië. De man staat te glunderen in een kring bewonderaars.

En deze zomer komt Van Dyke Parks naar Nederland, om op te treden. De man die al vele jaren oogt als een leraar aardrijkskunde, heeft bij mijn weten nog nimmer de oversteek naar de Lage Landen gemaakt. En al is hij first and formost een cult figuur, de liefhebbers van muzikaal dialect - zij die het ABN net even te bekakt vinden - dromen er nu al over. Deze liefhebber ook. Hun enige vrees: die vulkaan op IJsland gaat toch geen as in het eten gooien?

Van Dyke Parks speelt - met orkest - op vrijdag 25 juni in Paradiso in Amsterdam; de kaartverkoop start zaterdag 17 april.

Van Dyke Parks & All Stars - Sailin' Shoes (1988)