2DJB Retrobak: The KLF - Chill Out (KLF Communications, 1990)

Friday 16 April, 2010

In 1990 was het begrip 'ambient' een beetje versloft. De term was in de jaren '70 gemunt door Brian Eno en die had het toen nieuwe genre smoel gegeven met een paar nog altijd beluisterenswaardige platen. Ook Steve Hillage en 'serieuze' muzikanten als Jon Hassell of Harold Budd maakten soundtracks voor de zen geest, maar in de loop der jaren '80 leek ambient langzaam te verdampen. Dat zou tijdens de house revolutie drastisch veranderen.

Door Alfred Bos
 
De sleutelplaat in de herwaardering van ambient - en de erkenning als volwaardig stijl met een eigen plek in het muziekspectrum - is Chill Out, het debuutalbum van The KLF. Toen Chill Out in de voorzomer van 1990 uitkwam, was zo ongeveer alles aan de plaat revolutionair. Hoesontwerp, plaattitel, muziek en samplegebruik waren een spel met conventies en een provocatie richting de traditie, de rockcanon en de gevestigde orde. Zelden heeft anarchie zo charmant geklonken.
 
The KLF bestond uit twee intellectuele buitenbeentjes met anarchistische tendensen: Jimmy Cauty en Bill Drummond.  De laatste was manager geweest van de prominente wave bands Echo and the Bunnymen en Teardrop Explodes, en had bij major WEA (Warner) gewerkt als A&R (artist & repertoire) manager. De eerste, een voormalige kunststudent, had gespeeld in een weinig succesvolle band die door Drummond was getekend bij WEA. Ze deelden een cynische blik op de mensheid, een belangstelling voor complottheorieën en een voorkeur voor de meer bizarre science fiction, met name de Illuminatus! trilogie van Robert Shea en Robert Anton Wilson.
 
The Timelords
Ze begonnen in 1987 samen te werken als de hip hop act The Justified Ancients Of Mu Mu (The JAMs) en sampelden voor hun debuutsingle All You Need Is Love (over AIDS) zonder toestemming The Beatles. Dat was een voorproefje van wat ging komen. Hun missie: de ingedutte muziekindustrie wakker schudden. Voor hun debuutalbum sampelden ze uitgebreid Abba, wat tot flinke opwinding leidde en de complete persing van 1987 (What The Fuck Is Going On?) moest worden vernietigd. Een paar maanden later kwam hun tweede en laatste elpee, Who Killed The JAMs?
 
De wraak van Drummond en Cauty was zoet, want in 1988 scoorden ze als The Timelords een Britse nummer 1-hit met Doctorin' The Tardis, een mash-up van het Doctor Who thema, Gary Glitter en glitterrockband The Sweet. Een jaar later publiceerden ze het boek The Manual (How To Have A Number One The Easy Way). Bill Drummond en Jimmy Cauty waren de slimste én de stoutste jongetjes van de klas. Dat zouden ze voor de derde maal op rij meer dan waar maken onder de noemer The KLF, kort voor Kopyright Liberation Front. 
 
Elvis
Toen The KLF in 1990 op de lange baan debuteerde met Chill Out had het tweetal onder die naam al een paar krakers van house hits gescoord. Met clubmuziek had Chill Out evenwel niets van doen, met de 'comedown' na een nacht stevig feesten des te meer. De plaat was één lange track van drie kwartier, opgedeeld in segmenten. Het bood een geluidscollage van mekkerende geiten, tierende predikanten, spelende kinderen en omgevingsgeluid (treinen, vliegtuigen), terwijl er volop werd gesampeld uit de rockcanon. De hoes refereerde aan Atom Heart Mother van Pink Floyd. De plaattitel introduceerde  de term 'chill out' (de rustruimte van de club) bij het mainstream publiek. En de muziek plaatste het concept soundscape centraal, waardoor ambient opeens hip werd. Chill Out was in ieder opzicht baanbrekend.

We horen ondermeer een mash-up van Pink Floyds Echoes en Oh Well plus Albatross van Fleedwood Mac (de versie met Peter Green). Maar ook The King is niet heilig. Na de helden van de jaren '60 (The Beatles) en de jaren '70 (Abba) te hebben geplunderd, gaat op Chill Out de held van de jaren '50, Elvis Presley, voor de bijl. Uiteraard zonder toestemming te vragen aan de Erven Presley. The King is te horen in het fragment onder dit artikel (het complete album is in vijf delen op YouTube te beluisteren.)

Drummond & Cauty liepen ruim op de tijdgeest vooruit, want de discussie over het auteursrecht is na de digitale revolutie enkel maar actueler en surrealistischer geworden. Samplen is inmiddels even normaal als een gitaar inpluggen en mash-ups zijn volksvermaak voor de hordes thuisproducers. En Chill Out zelf loopt zover op de ontwikkelingen vooruit dat het inmiddels een tijdloze plaat is. Dit kan wel eens het beste 'comedown' album ooit zijn.

The KLF - Chill Out (part 3, met Elvis Presley)