Filmblik: Muziek van de duivel is je beste vriend

Thursday 25 March, 2010

Foto: Aaron Johnson als John Lennon

Relaties zijn alles in het leven. Wie dat niet gelooft, moet op 1 april naar de bioscoop gaan en dat is geen grap. Vanaf die week draaien een aantal films - nee, bijna uitsluitend films - waarin aantrekking en afstoting voor het verhaal zorgen. Troebelen tussen (voormalige) echtlieden, sores van ouders met kroost; of andersom. Maar wie 'de hoeksteen van de samenleving' als wezenloos sprookje dan wel verstikkend keurslijf ervaart, heeft altijd nog muziek. Die kan je beste vriend worden.

Door Alfred Bos

Zo moet John Lennon het ervaren hebben. Voor hij in de jaren '60 een rockicoon van het kaliber Elvis werd, was John Winston Lennon (geboren in oktober 1940, tijdens een Duits bombardement op Liverpool) een geplaagde puber. Op zijn vijfde gingen zijn ouders uit elkaar en de kleine moest kiezen: bij pa of bij ma blijven. Het werd pa. Nee, toch ma. Moeder Julia, niet vies van een lolleteje, parkeerde de kleine bij haar zus, tante Mimi, en diens man, oom George. Eerste trauma.

Lennon heeft tijdens zijn jonge jaren slechts incidenteel contact met zijn biologische moeder. Maar juist wanneer ze elkaar weer regelmatig zien en de moeder haar zoon inwijdt in het bohemièn bestaan, wordt Julia op 15 juli 1958 door een dronken politieagent-buiten-dienst doodgereden. Tweede en beslissende trauma. Lennon is "crippled inside", zoals hij later in Jealous Guy zou zingen.

Nowhere Boy speelt tijdens de puberjaren van John Lennon. In de eerste scene, het is juni 1955, krijgt John een mondharmonica van zijn oom George, die kort daarop overlijdt. Lennon is 14 jaren oud. Anderhalf uur later zijn we aangeland in augustus 1959, als Lennons band The Quarrymen - die zich inmiddels hebben vernoemd naar een insect - op het punt staat af te reizen naar Hamburg. Lennon is 18.

Smeerolie
In de tussenliggende jaren zijn er dramatische veranderingen. In de Britse samenleving, die na de schrale jaren direct na de oorlog eindelijk een beetje begint op te krabbelen. In Lennons persoonlijke leven, waarin de emotionele aardschokken elkaar in rap tempo opvolgen. En in de muziek - de smeerolie die het persoonlijke en het algemene aan elkaar kit: de eerste uitingen van rock 'n roll dringen de bedaagde Britse standenmaatschappij binnen.

Nowhere Boy is de debuutfilm van fotografe en kunstenares Sam Taylor-Wood en als deze film was geplaatst in de Victoriaanse tijd zou je het een costuumdrama noemen. Ook al interesseren Lennon en diens getormenteerde zieleleven je geen lor, de film werkt als een tijdmachine: de interieurs, het straatbeeld, de auto's, de mode, de muziek van toen. Hij toont de wortels van de na-oorlogse jeugdcultuur in Engeland. En de helende werking van muziek.

Duivel
Die uitlaatklep heeft Tyler, de jonge hoofdpersoon van het romantische drama Remember Me niet. De ingrediënten: familiedrama, plostelinge dood moeder, gespannen relatie vader, heilzame werking vriendin. Maar in de kast zitten natuurlijk een paar skeletten en de film, die speelt in New York in de zomer van 2001 (dus vlak voor '11 september'), is een pleidooi voor een leven vol overgave, zonder reserves. Net als Nowhere Boy.

De vader uit Le Père De Mes Enfants van de jonge Franse regisseuse Mia Hansen-Løve (1981) denkt alles te hebben. Succes in de liefde: gelukkig getrouwd, drie dotten van koters. Succes in het werk: geslaagde filmproducer, een kei in het ontdekken en ontwikkelen van talent. Maar succes maakt overmoedig en tegenslag in het werk zet de gezinsrelaties onder druk. Het is Hansen-Løves tweede speelfilm en tweede gezinsdrama. Wordt ze de nieuwe Eric Rohmer?

Muziek, romantiek en familiedrama komen samen in Los Viajes Del Viento (Engelse titel: The Wind Journeys), de tweede rolprent van de Colombiaanse regisseur Ciro Guerra. Het is een roadmovie over een beroepsmuzikant die na de dood van zijn vrouw zijn accordeon - volgens de overlevering vervloekt, want ooit toebehorend aan de duivel - wil inleveren bij zijn vroegere muziekleraar. De film toont de mensen, de landschappen en de muziek van Noord-Colombia dat tropisch en Caraibisch is. En maakt duidelijk  wat Lennon ook zou ontdekken: de duivel heeft de beste muziek.

Alle genoemde films draaien vanaf donderdag 1 april. Op zondag 28 maart zijn er diverse voorvertoningen van Nowhere Boy door heel Nederland. De speciale voorvertoning, op maandag 29 in de Melkweg te Amsterdam, is uitverkocht. De aansluitende muziekavond niet: daarop spelen Nederlandse muzikanten nummers van John Lennon.

Trailer Nowhere Boy