Het Stedelijk maakt zich klaar voor opening

Friday 19 March, 2010

Eindelijk is er een einde in zicht aan de bouwput die het museumplein nu nog zo ontsiert!  Nog - maar - een jaar wachten en dan wordt het Stedelijk Museum weer geopend.  Zoals het er nu naar uitziet kan de nieuwe museumvleugel, die liefkozend de 'Badkuip' wordt genoemd, al in december worden opgeleverd.  En als die vleugel af is, dan hebben onze kunstminnende vrienden van het Stedelijk natuurlijk nog een weer paar maanden nodig om het geval klaar te maken voor de daadwerkelijke opening.

Door Friso Bonga

Persoonlijk kan ik niet wachten tot het Stedelijk haar deuren weer opent.  En dat komt omdat ik laatst door een kennis ben gewezen op een project van het MediaLAB.  Dit project heet Your Own Reality en wordt uitgevoerd door vier HvA en UvA studenten die, in samenwerking met het Stedelijk, werken aan een nieuwe, technologisch innovatieve, manier om bij te dragen aan de ervaring van museum bezoekers.

Kunst en techniek zijn natuurlijk niet nieuw voor elkaar.  In tegendeel, kunst en techniek gaan al hand in hand sinds we hier rond lopen.  Denk maar eens aan de techniek die nodig is om een beitel uit ijzer erts te halen en er vervolgens een blok marmer mee onder handen te nemen.  Al moet ik hieraan toevoegen dat ik zo snel geen voorbeeld kan vinden van een manier waarop de kunst de techniek vooruitgeholpen heeft. Suggesties in die richting zijn natuurlijk van harte welkom, maar tot die tijd nemen we gewoon aan dat de techniek zich schikt in zijn dienende rol.

We kennen allemaal de audiotour die je nu in de meeste musea kan huren.  Een audioapparaatje dat je meeneemt op een (semi)persoonlijke tour.  Je zet het apparaat aan als je bij de tentoonstelling naar binnenloopt en je volgt de instructies op. Vervolgens wordt je aan de hand genomen door de verteller die zijn verhaal vertelt bij de kunst die je onderweg tegenkomt. Er is ook een wat geavanceerdere versie, waarbij je per schilderij of kunstwerk een toelichting op kan vragen door, op het apparaat, een specifiek nummer in te voeren.

Dit kan een erg interessante extra zijn en bovendien geeft deze methode je iets meer vrijheid dan de traditionele vorm, maar het blijft een behoorlijke eenzijdige, vlakke en één-dimensionale beleving. Want uiteindelijk ben je overgeleverd aan de keuze die een ander al voor je heeft gemaakt en ik moet dan ook eerlijk toegeven dat ik zelden met een gesproken tekst door mijn koptelefoon een museum bezoek.  Ik zoek liever mijn eigen muziek bij bepaalde kunst.  Tenslotte bestaat de kunst die ik kom bekijken al uit keuzes van een ander, daar zoek ik liever mijn eigen toevoeging bij, dan dat ik luister naar dezelfde tour als iedereen om mij heen.

Met Your Own Reality is het Stedelijk een volstrekt nieuw pad in geslagen.  Zij willen iedere unieke bezoeker een unieke ervaring bieden en om dit te bereiken zal  gebruik gemaakt worden van een techniek die Augmented Reality heet.  En volgens mij is dit een prachtig voorbeeld van hoe techniek een toevoeging kan geven aan kunst.  

Augmented Reality, of 'aangepaste realiteit', is een techniek die de zichtbare realiteit combineert met een computergeanimeerde realiteit. In real-time wel te verstaan.  Dat wil zeggen dat een mobiel apparaat, dat is uitgerust met een camera en een internetverbinding, je letterlijk een nieuwe kijk op je omgeving kan geven, door jouw unieke locatie en gezichtsveld te combineren met nuttige, interessante of leuke andere data.  Neem bijvoorbeeld ervaringen van andere bezoekers die, via Twitter en GPS, gekoppeld kunnen worden aan bepaalde ruimtes en kunstwerken, of de mogelijkheid om zelf feedback te geven op elementen van een tentoonstelling.  

Hoewel A.R. techniek nog in de kinderschoenen staat zijn er veel toepassingsmogelijkheden voor bedacht.  Zo zijn er zijn al verschillende A.R. browsers en, jawel, games ontwikkeld voor bijvoorbeeld de iPhone. En ook in reclame en autoland wordt er al druk mee geëxperimenteerd. Maar Your Own Reality is het eerste project dat deze techniek combineert met kunst. En een audiotour is maar een van de vele mogelijkheden die dit platform biedt. Aan een eenvoudige, eenzijdige, audiotour kunnen via AR allerlei dingen worden toegevoegd die de keuze weer bij de bezoeker brengen, helemaal in een museum dat vol komt te staan met moderne, dynamische kunst.

En dat is nog maar het begin. Als YOR aanslaat lijkt het me niet onvoorstelbaar dat kunstenaars er op in gaan spelen door hun werk nieuwe lagen mee te geven die zich via AR manifesteren.  Maar de mogelijkheden zijn aan de andere kant zo groot dat er keuzes gemaakt moeten worden. Dus het blijft de vraag of YOR ook daadwerkelijk een waardevolle toevoeging wordt, of dat het niets meer kan zijn dan een veredelde audiotour in een modern jasje.