DJBroadcast

Door Alfred Bos

Bijna alles aan Forbidden Planet is bijzonder en baanbrekend. Hoe vaak is Shakespeare - in dit geval The Tempest - verplaatst naar de 23ste eeuw en exoplaneet Altair IV? Welke film inspireerde Gene Roddenberry tot zijn tv-serie Star Trek, in 1966 gelanceerd? Of George Lucas tot zijn reeks Star Wars films? En wie had in 1956, het jaar waarin Elvis Presley en rock 'n roll doorbraken, de botte lef voor een electronische soundtrack?

De soundtrack van Forbidden Planet was pure avant-garde, waar het echtpaar Louis en Bebe Barron verantwoordelijk voor was. In 1950 hadden ze met magnetische band een electronische compositie geproduceerd, Heavenly Menagerie, een primeur voor de States. Als huwelijkscadeau had het kersverse echtpaar een paar jaar daarvoor de eerste bandrecorder van 3M ontvangen; Barrons neef werkte voor het bedrijf. Louis Barron, handig met de soldeerbout, maakte zijn eigen electronische circuits. Bebe Barron componeerde, wat neerkwam op het selecteren van de bruikbare stukken uit vele uren bandopnamen.

De Barrons hadden de eerste (en zelfgebouwde) electronische studio in de Verenigde Staten en bekeerden componsit John Cage tot de electronische muziek. Maar ze leerden al snel dat er met avant-garde kunst nauwelijks droog brood viel te verdienen en richtten de blik op de filmindustrie. En na de soundtrack te hebben geleverd bij enkele experimentele films volgde in 1956 hun meesterwerk, de futuristische klanken van Forbidden Planet.

Geen Oscar
Het verhaal gaat dat het echtpaar bij toeval werd geboekt om de eerste electronische soundtrack bij een commerciele speelfilm te maken. Filmproducer Dore Schary raakte met de Barrons in gesprek in een hippe nachtclub toen hij een kerstbezoekje bracht aan familie in New York. Aanvankelijk zou het echtpaar twintig minuten aan geluidseffecten voor de film aanleveren, maar toen de filmmaatschappij het resultaat hoorde mochten ze ook de rest van de rolprent doen. Wat een goed idee was, want tijdens de voorvertoning barstte het publiek uit in een spontaan applaus toen het hoorde hoe de raket op planeet Altair IV landde.

Synthesizers bestonden er nog niet in 1956 en de Barrons maakten alle geluiden met zelfgemaakte apparatuur, vastgelegd en gemonteerd op magnetische tape. De ringmodulator, een van de eerste electronische 'instrumenten', is een knutselwerkje van Louis Barron. Hij bewerkte de tonen met allerhande effecten, zoals reverb en delay, en experimenteerde met bandsnelheid. De filmstudio was blij met het resultaat, maar de muziekvakbond niet. De Barrons waren geen vakbondslid en dus mocht hun bijdrage aan Forbidden Planet geen muziek heten. Op de titelrol staat hun werk vermeld als 'Electronic Tonalities'. Ook kwamen ze niet in aanmerking voor een Oscar voor soundtrack of geluidseffecten.

Tribute
Het duurde tot 1976 eerder de 'electronic fidelities' van Forbidden Planet op plaat verschenen; ter gelegenheid van de twintigste verjaardag van de film brachten de Barrons de soundtrack uit op hun eigen Planet Records label. De eerste cd release kwam in 1986, bij het dertigjarige jubileum. Hij verscheen opnieuw in 2006, voor de vijftigste verjaardag, gelijktijdig met een gerestaureerde 50th Anniversary Edition van de film op dvd, inclusief een bonusschijf vol interessante extra's.

De Forbidden Planet soundtrack is ook het onderwerp van een heuse 'tribute'. In 2004 vertoonde het I.D.E.A.L festival in Nantes, Frankrijk de oorspronkelijke film, terwijl de soundtrack live werd ingespeeld door Jack Dangers, in de jaren '80 en '90 voorman van Meat Beat Manifesto. Die live opname is te horen op het dubbelalbum Forbidden Planet Explored, met een bonusschijf vol geluidseffecten. Forbidden Planet is Louis en Bebe Barrons enige Hollywood soundtrack.

Trailer Forbidden Planet (1956)