Riva's Tijdcapsule: Geffen Vs. Neil Young

Friday 12 February, 2010

Muzikant en platenmaatschappij hebben doorgaans een gedeeld belang, al kunnen de ideeën over de muzikale koers uiteenlopen. Zeker als de platenmaatschappij een muzikant van naam en reputatie tekent, mag je hopen op een warme werkrelatie. Maar zo ging het niet tussen Neil Young en platenmaatschappij Geffen. In 1983 troffen ze elkaar voor de rechter met als inzet een bizarre claim. Wanneer klinkt een artiest "niet als zichzelf"?

Begin jaren '80 was Neil Young de meest energieke en ook meest populaire vertegenwoordiger van de hippiegeneratie. Zijn meeste tijdgenoten - Bob Dylan, Crosby, Stills & Nash, James Taylor - zaten in een persoonlijke en/of artistieke crisis. Zo niet Neil Young, die had zich door de punkrevolutie juist laten inspireren tot een creatieve opleving en het publiek waardeerde dat. Zijn populariteit stond op een hoogtepunt.

In 1981 nam Young afscheid van Reprise, het label dat hem vanaf zijn eerste soloalbum uit 1969 had ondersteund. Hij tekende bij Geffen, de platenmaatschappij van manager en enterpreneur David Geffen, een van de machtigste mannen van de Amerikaanse platenindustrie op dat moment en nauw betrokken bij de zeer succesvolle jaren '70 muziekscene van Los Angeles. Een voor de hand liggende match, zou je denken.

Eigenheimer
Niet. Het probleem: David Geffen zag Neil Young als een akoestische singer-songwriter die op zijn tijd flink kon rocken met zijn barband Crazy Horse. Zo was Young de jaren '70 doorgekomen en zo, verwachtte Geffen, zou hij dat in de jaren '80 ook doen. Maar weinig artiesten zijn zo grillig (en zo productief) als Neil Young en hij debuteerde in 1982 bij zijn nieuwe label met het electronisch georienteerde album Trans. Verrassing, een rigoreuze stijlbreuk.

Krap een half jaar maakte Young een muzikale draai van 180 graden en zijn tweede album voor Geffen, Everybody's Rockin', was een excersitie in jaren '50 rockabilly. Wederom een verrassing, maar David Geffen was niet blij. Sterker, hij was pisnijdig en daagde Young voor de rechter. Zijn verwijt aan de grillige muzikant: op Neil Youngs albums voor het Geffen label klonk de muzikant "niet als zichzelf".

Een surrealistisch verwijt dat een paar existentiele vragen oproept, zoals: wie bepaalt de identiteit van een artiest, de platenmaatschappij of de artiest; bestaat er zoiets als creatieve vrijheid; kan een artiest evolueren of moet hij bij een nieuw label dezelfde muziek uitbrengen die hij voor zijn vorige label maakte? En had David Geffen, zeker met zijn persoonlijke betrokkenheid bij de LA muziekscene, niet kunnen weten dat Neil Young een eigenheimer is?

Miles Davis of David Bowie schudden per album een nieuwe identiteit uit de mouw, maar zijn door hun respektievelijke platenmaatschappij van toen (CBS/Columbia en RCA Victor, tegenwoordig beide onderdeel van Sony BMG) nimmer voor de rechter gedaagd vanwege "niet zichzelf". De in houthakkershemd en spijkerbroek gestoken Young mocht van David Geffen evenwel geen nieuwe muzikale horizonten verkennen, wat dacht die vlegel wel?

Songwriter-meets-electronica
Het was een kansloze missie en Neil Young werd door de rechter vrijgesproken van het verwijt dat zijn albums Trans en Everybody's Rockin' "niet representaief voor de artiest Neil Young" waren. Hij zou nog drie albums maken voor Geffen: het country album Old Ways (niet representatief), het half mislukte songwriter-meets-electronica album Landing On Water (niet representatief) en Life, zijn eerste album voor Geffen waarop Youngs band Crazy Horse was te horen (wel representatief). Life werd en is nog steeds het minst succesvolle studioalbum uit zijn zeer omvangrijke discografie. Vervolgens tekende Young een nieuwe platencontract bij ... zijn vorige label, Reprise. En werd weer "zichzelf".

De stelling van deze week luidt dat 'majors dodelijk zijn voor de creativiteit'. En als je bovenstaand verhaal leest, ben je geneigd te denken: klopt. Maar Geffen Vs. Neil Young was een bizarre uitzondering, niet de regel.  De moraal van dit verhaal: platencontracten gaan over cijfers, niet over muziek. En dat geldt zowel voor majors als voor onafhankelijke labels. Ook met contract kun je nog steeds rocken in a free world.

Neil Young - Rockin' In The Free World