3DJB Retrobak: 808 State - ex:el (ZTT/Salvo)

Thursday 4 February, 2010

Het lot van pioniers is vaak vergetelheid. Beroemd door hun innovaties, daarna ingehaald door de ontwikkelingen die ze zelf in gang zetten, om vervolgens te verstoffen in de kelders van het geheugen. Zo is het ook 808 State vergaan. Omstreeks 1990 helden van de toen nieuwe rave cultuur en een paar jaar later voorbijgelopen door drum 'n bass, progressive, trance, breakbeats en wat de jaren '90 al niet méér te bieden hadden.

Door Alfred Bos

808 State wordt herinnerd om een paar tracks die eind jaren '80, begin jaren '90 de eerste raves en houseparties tot kookpunt brachten. Ze staan ook op de twee albums die het hart van hun oeuvre vormen: 808:90 (uit 1990) en ex:el (1991). Beide langspelers zouden, tesamen met de andere twee albums die ze maakten voor het ZTT label van producer Trevor Horn (Gorgeous uit 1993 en het onderschatte Don Solaris uit 1996), in september 2008 opnieuw worden uitgebracht in een deluxe editie met een bonusschijf vol remixen en onuitgebracht materiaal. Echter, de distributeur ging failliet en de schijven hebben het magazijn nooit verlaten. In maart liggen ze eindelijk in de winkel.

808 State komt voort uit een platenwinkel, Eastern Bloc in Manchester, de stad die tevens de thuishaven is van het Factory label, de Haçienda club en spraakmnakende groepen als Joy Division, New Order en (iets later) Happy Mondays en Stone Roses. Zet 808 State, vernoemd naar de 808 drumcomputer van Roland, gerust ook in dat rijtje. Martin Price was eigenaar van de winkel, Graham Massey en Gerald Simpson kwamen er wekelijks over de vloer als klant.

Gedrieën maakten ze in 1988 onder de naam 808 State het album Newbuild, dat verscheen via Creed, het label van Price. Newbuild laat harde, acid-achtige electronische muziek horen, waar latere IDM-grootheden als Aphex Twin en Autechre zeker naar geluisterd hebben. (Het is in 2004 op cd uitgebracht door Richard James' Rephlex label.) Juist op het moment dat de nationale erekenning zich aandiende, verliet Simpson de groep. Hij ging solo verder als A Man Called Gerald; grootste succes: Voodoo Ray uit 1989. Zijn vervangers heetten Andrew Barker en Darren Partington, jonkies van begin twintig.

Rave revolutie
De BBC Radio 1 jock Gary Davies draaide in 1989 de 808 State track Pacific State drie maanden lang dagelijks in zijn luchprogramma, net zolang tot het nummer op single werd uitgebracht. Pacific State werd een Top 10 hit in Engeland en 808 State op slag het vlaggeschip van de om zich heen grijpende house revolutie. In een iets andere versie staat het ook op het tweede album van de groep, 808:90. Het is ook twintig jaar later niet moeilijk om te horen waarom de track indertijd zo'n deuk sloeg. Dat geluid, de synth stabs, die energie.

808:90 was voor 1990 een revolutionair album. Langspeelplaten had de rave revolutie nog nauwelijks opgeleverd en Britse rave albums met Top 10 hits waren helemaal een unicum. Maar eerlijk is eerlijk, 808:90 is ook weinig consistent en mist focus. De tracks lijken lukraak achter elkaar gesmeten en een rode draad is lastig te ontdekken. Niettemin, 808 State liep met hun combi van compacte, electronische songs en gastvocalisten vooruit op jaren '90 grootheden als Leftfield en Chemical Brothers.

Muzikale ijsbreker
De opvolger ex:el van een jaar later is in dat opzicht een stuk evenwichtiger. 808 State is inmiddels een volwassen popband die als een muzikale ijsbreker een kanaal graaft dat clubmuziek en alternatieve rock met elkaar verbindt. Als gastzangers horen we Bernard Sumner (New Order) en Björk, die op dat moment net The Sugarcubes heeft verlaten en nog moet beginnen aan haar eerste soloalbum, Debut. Smaak en 'oren' hebben de mannen van 808 State zéker.

Ook ex:el leverde diverse hits op: het harde In Yer Face (nummer 9 in Engeland) en de clubklassieker Cübik (nummer 10). Het meer ingetogen Lift kwam in de Britse hitparade niet verder dan nummer 38. De bonusschijf van de deluxe editie biedt meerdere remixen en B-kanten van singles. Het album overtuigt (bijna) twintig jaar na dato nog steeds, het is een stuk beter uitgebalanceerd dan 808:90. De plek in de eregalerij is meer dan verdiend.

808 State - 2010 Deluxe Remasters