Jaga Jazzist op tilt

Tuesday 2 February, 2010

Wie zijn cocktails even goed wil shaken, pakt Jaga Jazzist erbij. Het negenkoppige gezelschap uit Noorwegen is na vijf jaar stilte terug met een nieuw album, One-Armed Bandit, hun vijfde sinds het debuut Jævla Jazzist Grete Stitz uit 1996. Opgericht in 1994 door de toen 14-jarige Lars Horntveth en internationaal doorgebroken met A Livingroom Hush uit 2001, slaat Jaga Jazzist een brug tussen electronica en big band jazz. Op het nieuwe One-Armed Bandit is de techno een beetje naar de achtergrond gedrongen en klinkt de groep als een progrock band uit de school van Frank Zappa. "Sommige bandleden zien er nu ook zo uit, met heel veel haar."

Door Alfred bos

Lars Horntveth speelt saxofoon en basklarinet; hij is de belangrijkste componist en muzikale leider van Jaga Jazzist, waarin ook zijn broer Martin (drums) en zus Line (tuba, percussie) spelen. Buiten de groep speelt hij ook in The National Bank, een kwintet dat georchestreerde dramapop à la Jeff Buckley en Scott Walker maakt. En op twee soloplaten zijn Horntveths uitstapjes richting filmmuziek te horen. DJBroadcast belde hem thuis in Oslo. "We hebben dit weekend onze eerste cluboptredens in Noorwegen gedaan, de eerste in jaren. En het ging goed, het publiek reageerde enthousiast op het nieuwe materiaal. Dat komt goed uit."

DJB: Enig idee waarom het publiek de muziek van het nieuwe album zo goed oppikt?

"Hm, misschien omdat het nieuwe materiaal meer energie en meer verrassingen heeft. Het is ook altijd een ervaring om Jaga Jazzist live te zien, want er staan negen muzikanten op het toneel die met elkaar zo'n veertig instrumenten bespelen. Er is dus veel beweging en gedoe op de bühne. Er gebeurt veel, meer dan tijdens een optreden van een band met een zanger. Veel nieuwe nummers zijn uptempo en intens. Daar reageert men op."

DJB: Jullie vorige plaat, What We Must, is van het voorjaar van 2005, bijna vijf jaar geleden. Wat hebben jullie in de tussentijd gedaan?

"In 2006 hebben we een pauze ingelast. De groep telt negen, soms tien mensen, en dat is erg duur. Om de band tijdens periodes zonder optredens en tournees betaalbaar te houden, doet ieder groepslid ook werk naast Jaga Jazzist: sessiewerk, andere projecten. Daarbij, er zit zoveel creativiteit in de groep, niet iedereen kan zijn ei even goed kwijt. Dat zal dus buiten Jaga Jazzist moeten gebeuren. Tijdens de break heb ik gewerkt met mijn andere band, The National Bank. En heb ik een soloplaat gemaakt. De trompettist heeft ook een soloplaat gemaakt. En vier of vijf van ons hebben gewerkt als producer voor derden. Na een jaar of twee, drie begonnen we plannen te maken voor een nieuw album. Na de laatste tournee was iedereen moe en wilde iets anders doen. Maar de band bestaat inmiddels zo'n vijftien jaar en het is dus ook een soort alternatieve familie geworden. Ik moet wel vertellen dat twee groepsleden zijn opgestopt. De een, de toetsenman,  is medicijnen gaan studeren en de ander, de gitarist, is gaan ontwerpen. Het koste ook even om goede vervangers te vinden. Die komen het uit de freejazz/noiseband Tuma."

DJB: Wat was het uitgangspunt voor One-Armed Bandit?

"Ik wilde muziek maken die meer progressief was en ook humor had. Prognissekongen [albumtrack 6] heeft vijf of zes verschillende tempi. Dat is natuurlijk muzikale zelfbevlekking, maar het is ook een uitdaging om zo'n nummer toch toegankelijk en catchy te maken. We proberen altijd een toegankelijke melodie te plaatsen in een meer experimentele, avontuurlijke omgeving. Toen ik het titelnummer schreef luisterde ik naar Fela Kuti en ik wilde dat gevoel, die energie, vangen. In het middenstuk doken themaatjes op die je hoort van machines in speelhallen en dat soort thema's hebben we ook in andere nummers verwerkt. Dat werd een soort rode draad."

DJB: Humor en muziek, altijd een lastig onderwerp. Is humor belangrijk in muziek?

"Voor ons hoort het bij de 'groepstaal'; we hebben veel humoristische verwijzingen binnen de groep. De grap rond deze nieuwe plaat is dat de bandleden er nu ook uitzien als progressieve rockers uit de jaren '70, als Gentle Giant of Soft Machine. Als je zo klinkt, moet je er ook zo uitzien!"

DJB: Progressieve muziek en humor, dat spelt Frank Zappa. Was die een voorbeeld?

"Ik ben nooit zo'n Zappa fan geweest, ik heb er ook nooit zoveel naar geluistered. Eigenlijk hou ik niet zo van Zappa's humor. Maar hij heeft coole muziek gemaakt. En in het middenstuk van One-Armed Bandit zitten een paar snelle frasen die we de Zappa-stukken noemen. Hij was dus geen directe invloed, maar er zijn overeenkomsten met onze muziek. We zijn altijd vergeleken met progrock bands, maar zelf luisteren we pas sinds een jaar of vijf naar Soft Machine en dergelijke jaren '70 progrock acts. Die kenden we daarvoor niet. Maar ik begrijp helemaal waarom men Jaga Jazzist daarmee vergelijkt. We spelen ook instrumentale muziek met veel detail. En melodie. Alle Jaga Jazzist platen verschillen onderling, maar die aandacht voor melodie hebben ze gemeen."

DJB: Wat is de volgende stap na een album als One-Armed Bandit?

"Goeie vraag, dat is precies de reden waarom we af en toe een lange break hebben. Die breaks gebruiken we om onze aandacht op iets anders te richten. Dat is heel belangrijk. Op mijn somberste momenten denk ik dat we onszelf herhalen. Maar als ik dan naar de nieuwe plaat luister, denk ik: oké, dat klinkt fris. Deze band telt negen mensen die naar zoveel verschillende soorten muziek luisteren - we hebben nog lang niet alles uitgeprobeerd. We hebben zeker nog een paar albums in ons."

DJB: Eind februari spelen jullie twee optredens in Nederland. Wat kunnen we daarvan verwachten?
"Doorgaans doen we optredens van zo'n twee uur en dan is er tijd voor een paar nummers van ieder album. Maar de nadruk ligt op One-Armed Bandit."

Jaga Jazzist speelt op zaterdag 27 februari in Melkweg, Amsterdam en op zondag 28 februari in Doornroosje, Nijmegen. One-Armed Bandit is uit via Ninja Tune en wordt verspreid door PIAS.

Jaga Jazzist - One-Armed Bandit (live)