DJB Boek: David Bowie, een ster die op aarde viel

Friday 2 May, 2008

David Bowie is de kleurrijkste muzikant van de jaren zeventig, die zijn immense populariteit gebruikte als alibi voor muzikaal avontuur. Daarover moet een spannende biografie zijn te schrijven en al biedt David Bowie, een ster die op aarde viel een stortvloed aan feiten en feitjes, spannend wil het boek niet worden.

Door Alfred Bos

En dat ligt niet aan Bowie, maar aan de auteur. Wim Hendrikse, die een administratiekantoor runt in de Zeeuwse plaats Axel, is verklaard fan vanaf het moment waarop hij in februari 1974 als 15-jarige Bowie in het tv programma Top Pop diens single Rebel Rebel zag playbacken. Door de jaren heen legde hij een enorm archief aan, dat hij in 2005 redigeerde tot het tweedelige, Engelstalige naslagwerk Never Get Old, David Bowie: Man Of Ch-Ch-Changes.

Dat encyclopedische naslagwerk heeft Hendrikse omgewerkt tot een 'doorlopende' biografie. En hoewel het zo'n vierhonderd pagina's tellende boek werkelijk bulkt van de feitjes, is het geen aanrader voor de gemiddelde lezer die wel eens meer over Bowie wil weten. De reden: het boek heeft de diepgang van een polaroid. Er is geen reflectie, geen analyse, geen visie en geen context. Wel wordt de hele tijd genoemd waar Bowie verondersteld wordt zijn inspiratie vandaan te hebben - en die referenties zijn vaak aanvechtbaar.

Bowie is vanwege zijn frequent wisselende uiterlijk, imago en muziekstijl vaak een 'muzikale kameleon' genoemd, maar Hendrikse ontzenuwt die misvatting al in zijn voorwoord: Bowie was een eenling die ver voor de troepen vooruit liep, een trendsetter die juist sterk afweek van wat op dat moment hip of gebruikelijk was. In alles het tegendeel van een kameleon die kleurt naar zijn omgeving.

Voorkennis
En omdat Bowie zo ongrijpbaar was en is, is hij het ideale canvas om een eigen visie op te projecteren. Die kans laat Hendrikse evenwel liggen. Het muzikale oeuvre van Bowie wordt niet geanalyseerd, sterker, zijn albums worden nergens geplaatst - niet binnen Bowie's oeuvre en ook niet binnen hun tijd. Ook beroemde muzikale vrienden als Marc Bolan (T.Rex), Lou Reed (The Velvet Underground) of Iggy Pop (The Stooges) wandelen het boek in en uit zonder fatsoenlijk te worden geïntroduceerd. Dat veronderstelt voorkennis en die moet de biograaf aanreiken.

Zonder context of ordening van het biografische materiaal is een 'biografie' weinig meer dan een uitvoerige C.V. en dat is precies wat David Bowie, een ster die op aarde viel te bieden heeft. Het beeldmateriaal is pover (live shots van één enkel optreden van een paar jaar terug als vijftiger) en de selectieve bibliografie is geordend op titel, niet op auteur, wat bepaald onhandig is. Gelukkig is er wel een index.

Dat alles maakt een dilletantistische indruk en dat klopt ook wel, want het boek is uitgegeven door Gopher, een Amsterdamse uitgeverij die zich toelegt op het publiceren van de pennevruchten van niet-professionele auteurs. Graag had ik de eerste oorspronkelijk Nederlandse biografie van David Bowie - toch een van de sleutelfiguren van de rock - bij een ieder warm aanbevolen. Nu blijft het bij een lauw 'oké voor de trouwe fans', jammer.

Wim Hendrikse - David Bowie, een ster die op aarde viel (Uitgeverij Gopher, Amsterdam, ISBN 9789051795790) 423 pagina's, € 25,=

David Bowie -  Rebel Rebel (Top Pop 1974)